از سیخینه تا لونگر«زندگی در کابل»بخش هژدهم

شریعتی سحر ۱۰:۰۴ ق.ظ دیدگاه‌ها خاموش
از سیخینه تا لونگر«زندگی در کابل»بخش هژدهم

از سیخینه تا لونگر«زندگی در کابل»بخش هژدهمScreenshot_۲۰۱۹۰۴۲۷-۱۴۱۲۳۲_1
کار برای زادگاهم را ادای دین به مردمی می‌دانستم که در کودکی، جوانی و دوران آموزش حمایتم کرده بودند. مردمی که توقع داشتند، حالا که فرزندشان بزرگ شده است، زحمت‌های‌مان را چگونه جبران خواهد کرد. در این سال‌ها ضمن فعالیت‌های شخصی، دغدغة زبان فارسی، شعر، تحقیقات ادبی، نقد ادبی، فرهنگ شفاهی مردم، وقایع‌نگاری تاریخی، پژوهش‌های میدانی تاریخی و آثار تاریخی در این فکر بودم که وقایع تاریخی، آثار باستانی و تاریخی و فرهنگ شفاهی مردم زادگاهم را نیز ثبت و ضبط کنم تا از بین نروند. برای این طرح در سفری که به جاغوری داشتم، موزة مردم‌شناسی جاغوری را به دوستان فرهنگی‌ام پیشنهاد دادم که مورد استقبال آنان قرار گرفت. این موزه که دارای یک سالن بزرگ است در بهار ۱۳۹۲ خورشیدی افتتاح شد. در این موزه، صنایع‌فرهنگی، معیشت مردمی، زندگی روزانه، اسباب و وسائل زندگی، صنایع‌دستی و دستاوردهای علمی ‌و آموزشی مردم جاغوری به نمایش گذاشته شدند. این موزه به‌ پیشنهاد و طرح ‌نگارنده با همکاری مجمع‌همسویی و ظفرشریف اُلسوال جاغوری و مردم خیرخواه جاغوری بنا نهاده شد. موزۀ مردم‌شناسی جاغوری مقام اول موزه‌داری و صنایع‌دستی را در نمایشگاه عمومی افغانستان در غزنی به‌مناسبت (غزنی پایتخت فرهنگی جهان اسلام) به دست آورد. این موزه اکنون در ساختمان اُلسوالی جاغوری قرار دارد.
کتاب «تاریخ معاصر جاغوری» مجموعه یادداشت‌های استاد محمد ایوب ‌اعتمادی(سرکاتب ممدک) بود که به کمک مؤمن‌زاده و دختر استاد، زلیخا اعتماد (انوری) به من سپرده شد. استاد کاتب ممدک، در وقایع‌نگاری فقط سرفصل‌های رویدادها را آورده بود که کتاب نمی‌شد و نیاز داشت که دوباره روی آن کار صورت بگیرد. از این‌رو، با ده‌ها نفر از بزرگان جاغوری مصاحبه کردم، یادداشت‌ها را به‌روز و تکمیل کردم تا شکل کتاب را به خود گرفت. این مجموعه یادداشت‌ها به قلم میرزایی، پرتکلف و سخت‌فهم نوشته شده بودند. نیاز بود تا بازنویسی، بازآفرینی و ویراستاری شوند. بنابراین، این یادداشت‌ها، بارها بازبینی و بازنویسی شدند تا به خوانایی درآمدند. در بازآفرینی یادداشت‌ها به اصل رویداد و محتوا وفادار بودم؛ فقط قلم این نوشته‌ها را روان و شیوا کردم تا به زبان معیاری نزدیک شود. البته گاهی سبک و سیاق نوشته که به زبان عامیانه پهلو می‌زد، حفظ شد تا اصالت نوشته‌ها حفظ شده باشد.
در سفری که به جاغوری داشتم از خادم‌حسین بهنام که درس خواندۀ هنر است، خواهش کردم که پس از شناسایی تمام مکان‌هایی که آثار باستانی و تاریخی دارند، از این مناطق، طبق نقشۀ قبلی فیلم و عکس تهیه کنند. چنین شد که ایشان با دوستانش شروع به شناسایی مکان‌های باستانی و تاریخی و تهیۀ عکس و فیلم کردند. این برنامه دو ماه طول کشید و سرانجام ایشان با دوستانش موفق شدند که از بیش‌تر جاهای باستانی و تاریخی جاغوری عکس و فیلم تهیه کنند که حاصل آن کتاب «آثار باستانی و تاریخی جاغوری» شد.
در این میان وقتی فیلم و عکس به دستم رسیدند، شروع به تهیۀ کتاب «آثار باستانی و تاریخی جاغوری» کردم. در این کتاب نخست باتوجه به موادی که طی شش سال بودنم در جاغوری و کابل تهیه کرده بودم و گزارش‌هایی که گروه فیلم و عکس تهیه کرده بودند، شروع به تنظیم کتاب در دو فصل کردم. فصل اول را به شناسایی جغرافیای طبیعی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، تبارشناسی و قوم‌نگاری جاغوری اختصاص دادم و فصل دوم به معرفی مکان‌های باستانی و تاریخی جاغوری اختصاص یافت.
منابع تاریخی و روایی هر دو فصل به جز منابع کتابی و فضای‌مجازی که منبع داده شده‌اند، همه شفاهی‌اند که یا خودم از بزرگان و کهن‌سالان جاغوری شنیده‌ بودم یا گروه گزارش فیلم و عکس گردآورده‌ بودند.
در تدوین و شکل‌گیری این کتاب، خادم‌‌حسین بهنام، غلام‌علی نظری، حسین‌علی ذهین، سخی‌داد جلالی، فرهاد اخلاصی، عارفی، حفیظ الله سروری، صفرعلی محسنی مدیر سابق اراضی جاغوری، مجمع علمی و فرهنگی حصار، صمیم راد، جلیل تجلیل، معلم نعیم، دکتر ایوب عالمی همکاری کردند و جناب ‌آقای عارف جاغوری، دکتر سروری(علی هزاره) قاسم‌لومان، امیرعلی خلیلی، سخی‌خوش‌دل، وحید زیرک، عارف‌بختیاری، عبدالولی عالمی، حاجی‌دانش، خان هزاره، رؤف رضایی، علی‌رضایی، ضیا‌ساحل، نسیم نوروزی، عبدالغفور فرید «علامه»، زمان رحیمی، حسین‌علی نظری، انجنیر احمدرضا همدرد و غلامی همکاری مالی کردند. این کتاب به همت نشر واژه در کابل به چاپ رسید.
کتاب «گرگ‌های کشمیری»، مجموعه‌ای از افسانه‌ها و قصه‌های هزاره‌های غزنی‌اند که نگارنده، شاه‌حسین مظاهری و بانو عالیه‌ رجایی گردآورده‌ بودیم. افسانه‌ها و قصه‌های گردآورده‌شده توسط نگارنده، پیش از این در کتابی به‌نام «اوسانه‌های مادرم» مستقل چاپ شده بود که بعد از گردآوری افسانه‌های جدید و ویرایش دوباره در این کتاب آورده شدند. این کتاب پس از گردآوری توسط نویسندگان، مقدمه‌نویسی، تدوین و ویرایش نگارنده، به حمایت مالی «علی‌هزاره» و به همت نشر واژه در کابل چاپ شد.
خانة استادان، دانش‌جویان و دانش‌آموختگان جاغوری را برای انسجام‌بخشی به فعالیت‌های استادان، دانش‌جویان و دانش‌آموختگان جاغوری در افغانستان و خارج از کشور و مشارکت بیش‌تر استادان، دانشجویان و دانش‌آموختگان در امور علمی، فرهنگی، سیاسی و صنفی با ایمان به آزادی، دموکراسی و حقوق بشر در کابل به وجود آوردیم.
خانة استادان، دانش‌جویان و دانش‌آموختگان جاغوری، باتوجه به خواست و اهمیت مسائل فرهنگی، ارزش‌های قومی، ملی و فراملی، ترویج فرهنگ هم‌دیگر‌پذیری، همکاری و هم‌یاری در حوزه‌های سیاسی و اجتماعی، مشکلات داخلی و منطقه‌ای، کمک به حل مشکلات دانشجویان، تحقیق پیرامونِ مسائل تاریخی، علمی و آموزشی، آثارباستانی و تاریخی، فرهنگ بومی و… توسط استادان، دانشجویان و دانش‌آموختگان جاغوری در روز جمعه، تاریخ (۵/ ۹/ ۱۳۹۵) خورشیدی در کابل افتتاح شد و شروع به فعالیت کرد.
خانة استادان، دانش‌جویان و دانش‌آموختگان جاغوری، چهار دور جشن ‌فارغ‌تحصیلی دانشجویان جاغوری را برگزار کرد و در تابستان ۱۳۹۶ خورشیدی در سالن میلاد نور در برچی برای روح‌الله رویش و محبوبه حیدری به عنوان هنرمند و استاد شریف سعیدی و نعمت دریاب، نکوداشت گرفت.
«روز جاغوری»؛جشنوارة آب‌بازی و میوه‌چینی از طرح‌های دیگر خانة استادان، دانش‌جویان و دانش‌آموختگان جاغوری بود. شادی و نشاط نخستین انگیزه برای این جشنواره بود. این ایدة شادیانه باعث ‌شد که به ظرفیت‌هایی به ‌چشم نیامدة بومی مردم جاغوری نگاه دیگرگونه انداخته شوند و بازشناخته شوند و به بهره‌وری برسند. فرهنگ و هنر مردمی مانند موسیقی، موسیقی نواحی (دی‌دو) رقص‌های محلی، شعرخوانی، شاهنامه‌خوانی، ترانه‌های مردمی، دمبوره‌نوازی، برگزاری نمایش‌صنایع‌دستی، کتاب، عکاسی و نقاشی و مانند آن و از همه مهم‌تر استفادة بهره‌ورانه از رودخانة سنگماشه و ماهی‌گیری از آن و میوة فراوانی که بازار ندارند و می‌شود بازاریابی کرد و با ایجاد حوض‌های آب‌بازی و پرورش‌ماهی مردم را به تولیدگری محلی نزدیک کرد و از جامعة مصرفی تنها دور ساخت؛ این بهانه‌ها باعث شدند که روز جاغوری شکل عملی به خود بگیرد.
این جشنوارة فرهنگی، سه سال، تابستان در جاغوری برگزار شده است و مجمع ‌هم‌سویی و خانة کتاب جاغوری از همکاران و برگزارکنندگان آن بوده‌اند.
کتاب‌های «آثار باستانی و تاریخی جاغوری»، «گرگ‌های کشمیری» و «هزاره‌های اهل‌سنت» به همت خانة استادان، دانش‌جویان و دانش‌آموختگان جاغوری به چاپ رسیده‌اند.

35بازدید

کامنت بسته شده است.