بازخوانی برگی از تاریخ معاصر جاغوری: بخش نخست

شوکت علی محمدی شاری ۸:۴۶ ب.ظ دیدگاه‌ها خاموش
بازخوانی برگی از تاریخ معاصر جاغوری:  بخش نخست

‍ بازخوانی برگی از تاریخ معاصر جاغوری:

بخش نخست
جاغوری، یکی از بخش‌های تاثیرگذار تاریخ کشور بوده است. شخصیت‌هایی از جاغوری در تحولات کشور نقش ایفا کرده است، که در برخی مقاطع ابهام‌ها و اتهام‌هایی وجود دارد که با تکیه بر منابع تاریخی بازخوانی خواهیم کرد.
یکی از مقاطع تاریخ که نیازمند روشنی است، وضعیت و موضع جاغوری در عصر عبدالرحمان است.
پیش از بررسی منابع، باید یادآوری کنم که قصد این قلم تنها روشن شدن یک مساله‌ی تاریخی است که گاهی موجب بحث‌هایی در فضاهای مجازی می‌شود. امیدوارم بدون دخالت احساسات با پیشینه‌ی تاریخی مواجه شویم تا به همدلی و انسجام بیشتر بیانجامد!

■ دریافت سرداریِ شیرعلی خان جاغوری:
سردار شیرعلی خان جاغوری، یکی از شخصیت‌های کشوری روزگار خود بوده است. ایشان مقام سرداری را در دوره‌ی امیر شیرعلی خان دریافت کرد:
میتلند انگلیسی می‌نویسد:
باقرسلطان پسری داشت به نام جمشیدخان و برادرزاده‌ای به نام «شیرعلی خان». این دو نفر روی منصب رهبری باهم اختلاف پیدا کردند و جمشیدخان سه بار شیرعلی خان را از منطقه بیرون کرد. اما امیرشیرعلی خان پادشاه افغانستان هم‌نام او، به شیرعلی خان لقب سرداری داده، شش توپ و سه کندک پیاده اعطاکرد. شیرعلی خان به مدت ۱۵سال به قبیله خویش حکم راند. و در سال ۱۸۷۸ میلادی برابر با ۱۲۵۷ شمسی درگذشت.
مرحوم نایل به نقل مختصرالمنقول می‌نویسد:
«امیر شیرعلی خان، هفت فوج پیاده، چهار فوج سواره و هفت عراده توپ جنگی را به منظور حفاظت و اداره‌ی منطقه در اختیار سردار شیرعلی خان جاغوری که متحدش بود قرار داده و بازعلی خان، برادر او (شیرعلی) را به حیث جنرال این فوج تعیین کرده بود. امیر عبدالرحمان خان در ۱۲۹۸ قمری توپخانه و اسلحه‌ی دولت را از خانواده‌ی سردار شیرعلی خان بازپس گرفت و برای تضعیف بیشتر خانواده‌ی مذکور بعضی از افراد آن را محبوس و مقتول گردانید.» (نایل، حسین، ۱۳۷۹: ۱۲۶- ۱۲۷).

■ مرگ سردار شیرعلی خان:
براساس گفته‌ی متلند، نویسنده گزارش سرحدی انگلیس، سردار شیرعلی دو سال پیش از به قدرت رسیدن عبدالرحمان خان، در ۱۸۷۸م. برابر ۱۲۹۵ق. و ۱۲۵۷ش. رحلت کرده است. یکی از پندارهایی که در مورد ایشان مطرح بوده، معامله با عبدالرحمان، خیانت و دریافت لقب سرداری از ایشان بوده، که بنابر منابع موثق، سردار شیرعلی، پیش از حکومت عبدالرحمان از دنیا رفته و فرزندان ایشان و مردم جاغوری سخت‌ترین شکنجه‌ها را در دوران عبدالرحمان تحمل کرده‌اند و دو فرزند سردار شیرعلی به دست عوامل عبدالرحمانی به شهادت رسیده‌اند.
مرحوم حسین نایل می‌نویسد:
شدیدارین برخوردها و دردناک‌ترین حادثه‌ها در دوران جنگ‌های ده‌ساله (۱۳۰۶- ۱۳۱۵ق.) در جاغوری به وقوع پیوسته و در جریان این وقایع زیان‌های جانی و مالیِ بی حدوحصر به مردم جاغوری تحمیل گردیده است. (نایل، حسین، ۱۳۷۹: ۱۲۶).
√ مرحوم کاتب هزاره در حوادث سال ۱۲۹۶ق. یک سال پیش لز به قدرت رسیدن عبدالرحمان، در مورد اختلافات فرزند و برادر سردار شیر علی در مورد حانشینی ایشان می‌نویسد:
‌«چون سرداری چهاردسته‌ی هزاره‌ی جاغوری، پس از فوت سردار شیرعلی خان، از حضور امیر شیرعلی خان مرحوم با یک توپخانه‌ی قاطری و فوج پیاده‌ای در سنگ‌ماشه بود، به صفدرعلی خان پسرش مفوض گشته، احمدعلی خان پسر دیگرش به منصب کرنیلی و بازعلی خان برادرش به منصب جنرالی فوج و توپخانه‌ی مدذکوره سرافرازی یافت. عمو و برادرزاده مر یکدیگر را در بزرگی و ریاست قوم اطاعت نکرده، بازعلی خان تمرد ورزید.» (کاتب هزاره، سراج‌التواریخ، ج ۲، انتشارات بلخ، ۱۳۷۲: ۲۲۰).

Mohammadishari

 

IMG_20171012_001053

 

ایستاده:
از راست به چپ، نفر سوم سردار شیرعلی خان جاغوری.
نشسته:
از راست چپ، نفر سوم صفدرعلی خان، فرزند ارشد سردار شیرعلی خان جاغوری، نفر چهارم امیر شیرعلی، عبدالرحمان روی زانوی امیر شیرعلی نشسته.

218بازدید

کامنت بسته شده است.