بخش سوم مباحثه : فعل هاى ربطى

آصف جوادی ۱:۰۸ ب.ظ ۰
بخش سوم مباحثه : فعل هاى ربطى

بخش سوم مباحثه : فعل هاى ربطى
چنانکه در این کتاب آمده است عبارت است از: اَم، اِى، ایم، اید و اَند. (که در واقع همان است یا هست، است. )

(نکته: در برخى کتاب ها، است، بود، شد، گشت و گردید، فعل هاى ربطى شمرده شده است. البته برخى آن ها قابل جمع است.)
الف- اگر فعل هاى ربطى پس از صامت ها بیاید، الف (همزه) آن حذف مى شود. مانند: دورم، دورى، دورست. به جاى دور ام، دور اى، دور است.

مثال ها: دورم، بیدارى، خوشحالیم، خشنودیم، نگرانید، هشیارید، پاکند، سیرند، دیوند.
( این بحث ساده بود بگذریم)

ب- هرگاه فعل هاى ربطى پس از هاى گرد ( ه) یا پس از مصوت بلند” -ِى” و مصوت مرکب “اَى ” بیاید در این صورت همزه حذف نمى شود.

مثال براى هاى گرد(ه):
من آزاده ام، متولد دیماه ام. نامم آزاده است. تو فرزانه اى؟

مثال براى مصوت بلند اِى : ایرانى ایم، در مهمانى ایم، در تعطیلى ایم. افغانستانى ایم.

مثال براى مصوت مرکب اَى: دوستدار وى ام. اهل رى اند. متولد دى ام. فروشنده ماهى ام.
ج- اگر پیش از فعل هاى ربطى یاد شده – بجز فعل ربطى دوم شخص مفرد- مصوت کوتاه -ُ (ضمه) باشد، همزه نوشته مى شود. مثلا به واژگان شست و شو، جست و جو یا کلمات بیگانه رادیو، دپو و سناریو توجه کنید!
در حال جست و جو ام / است/ ایم/ اید/ اند.
کارمند رادیو ام/ است/ ایم/ اید/ اند.
و…
اما در دوم شخص ( مخاطب) مفرد همزه بدل به “ى” مى شود مانند:
در حال جست و جویى؟ کارمند رادیویی؟ در حال نوشتن سناریو( نمایشنامه) یی؟

د- هرگاه فعل هاى ربطى یاد شده، پس از مصوت هاى بلند آ و اِى بیایند، همزه آن بدل به ى مى شود مانند:
“دانایم “مى نویسیم، نه دانا ام!
دانشجویم، نه دانشجو ام.
مثال: دانایم، دانایى، داناییم، دانایید، دانایند.
نیکویم، نیکویى، نیکوییم، نیکویید، نیکویند
در همه این ها همزه بدل به ى شده است.

در فسبوک از این نوع اشتباه بویژه در کابران افغانستانى بسیار فراوان است.

(بحث فعل هاى ربطى تمام شد)

تمرین:
١- با کلمه هاى ماهرو و نیکخو و فعل هاى ربطى جمله بسازیم.
٢- با کلمه “با وفا ” و فعل هاى ربطى جمله بسازیم.

36بازدید

پاسخی بگذارید »