بخش پنجم مباحثه: انواع یا( ى) و قواعد نگارش آن

آصف جوادی ۵:۵۸ ب.ظ دیدگاه‌ها خاموش
بخش پنجم مباحثه: انواع یا( ى) و قواعد نگارش آن

بخش پنجم مباحثه: انواع یا( ى) و قواعد نگارش آن

مقدمه2
در زبان فارسى چند نوع یا/ى وجود دارد:
١- یاى مصدرى مانند: دانایى،
٢- یاى نسبت مانند: ایرانى، افغانستانى.
٣- یاى نکیره مانند: مردانى، زنانى، معلمى و…
۴- یاى وحدت ( یک نفر، یک…) مانند مردى، زنى، ماشینى، کتابى.

الف- واژگان مختوم به مصوت هاى بلند ( -َا، ِِ-ى، -ُو) و مصوت کوتاه ” ُ ” هنگام اتصال و پیوند با هریک از یاهاى یاد شده، با دو یا نوشته مى شود مانند:
خودنمایى، دانایى( مصدرى)
آسیایى، اروپایى، لبیایى، استرالیایى ( نسبت)
قاضیى، قالیى، ماهیى، طوطیى( وحدت)
پُررویى، ماهرویى، تندخویى، گیسویى ( نکیره/ ناشناس)
مانتویى، سخنگویى ( مصوت کوتاه -ُ)
☑️توجه!
در کتاب زبان و نگارش فارسى این گونه نوشته است:
قاضى اى، طوطى اى، ماهى اى و… این هم درست است اما متن باید یک دست باشد.

توجه!
گاهى یاى نکیره و یاى وحدت، همپوشانى دارد. وحدت و نکیره باهم معنا مى دهد مانند:
مردى آمد! یعنى یک مرد ناشناخته( نه دو مرد یا شناخته شده) آمد!! اما در ” مردانى، زنانى، دوستانى و… ” تنها یاى نکیره است یاى وحدت نیست چون مردان، زنان و دوستان جمع است.
هرگاه بخواهیم یاى وحدت و نکیره همپوشانى نداشته باشد، واژه یک را پیش از کلمه مورد نظر مى افزاییم مانند:
مردى آمد. زنى آمد. پسرى رفت. ماشینى رفت. کتابى خواندم. (همپوشانى دارد)
یک مردى آمد. یک ماشینى رفت. (به جاى یاى وحدت کلمه یک آمده است.)

ب- واژه هاى مختوم به مصوت مرکب -َو ( واو ماقبل مفتوح) هنگام پیوستن به چهار گونه یا، فقط و تنها با یک یا نوشته مى شود مانند:
خانه نوى، دانه جوى، خسروى، رهروى، پرتوى،

ج- یاى وحدت و نکیره پس از واژه هاى مختوم به هاى بیان حرکت ( ه) به گونه “اى” نوشته مى شود. یعنى همزه/ الف پیش از یا افزوده مى شود مانند:
خانه اى، دانه اى، افسانه اى، کاشانه اى، نازدانه اى، روزنه اى و…

بحث نگارش یا/ى به پایان رسید.

تمرین:
١- هریک از یاهاى یاد شده را در دو جمله درست بنویسیم!
٢- براى بند ب و ج چند مثال بنویسیم!

48بازدید

کامنت بسته شده است.