بزرگان معاصر هزاره‌های خاوری ایران (8)

بزرگان معاصر هزاره‌های خاوری ایران (8)FB_IMG_1587499978780
…………
ملا شریعتی، نویسندة کتاب «حملة بربری»، ملا محمد کاظم خراسانی، مشهور به آخوند خراسانی، صاحب کفایه (کفایة‌الاصول)، (البته به روایتی)، آیت‌الله غروی، آیت‌الله میرزا حسن صالحی، آیت الله شیخ اسماعیل محقق ترکستانی، حجت‌الاسلام شیخ باقر واعظی، استاد علی واعظی، استاد محمد باقر بهبودی، محقق و نویسنده که بیش از بیست‌ودو عنوان کتاب تألیف و بیش از سیزده عنوان کتاب از منابع روایی شیعه را تصحیح کرده است. (به روایت علی‌جعفری)، قلی خان بن نوروز خان، شیخ حسن، ادیب خاوری از بزرگان هزاره‌های ایرانند.
آیت‌الله مرتضی مطهری
آیت‌الله مرتضی مطهری، (زادهٔ ۱۳ بهمن ۱۲۹۸ برابر با ۳ فوریه ۱۹۲۰ میلادی در فریمان خراسان – ترور شدهٔ ۱۱ اردیبهشت ۱۳۵۸ در تهران)، روحانی، استاد دانشکدة الهیات دانشگاه تهران، استاد فلسفهٔ اسلامی و کلام اسلامی و تفسیر قرآن، عضو هیأت موتلفة اسلامی که از نظریه‌پردازان نظام جمهوری اسلامی ایران بود. (ویکی‌پیدیا)
به روایت بسیاری از جمله استاد جلال‌الدین فارسی (زادة ۱۳۱۲ در مشهد)، استاد مطهری اهل فریمان و از خاوری‌های خراسان بوده است. نگارنده در دیدار با فرزند ایشان در تهران، کتابخانة نشر چشمه، از من پرسید که هزاره‌ای؟ گفتم که آری، با لبخند گفت که فکر کردم خاوری هستید. گفتم که شما هم خاوری هستید که زنگ برای ایشان آمد و دیگر فرصتی دست نداد.
استاد فارسی می‌گوید: «اتفاقاً بعد از هجرت پدرم، پدر شهید مطهری هم با جمع کثیری از خانواده‌شان از هرات به فریمان آمدند و آن‌جا ساکن شدند. من در سال۱۳۳۳ یا ۱۳۳۴ برای اولین بار در مسجد گوهرشاد (مشهد) با استاد شهید مطهری آشنا شدم. وقتی خود را معرفی کردم، گفتند چرا به برادر شما علاوه بر این که حبیب‌الله فارسی می‌گویند، حبیب‌الله افغانی هم می‌گویند؟ عرض کردم به خاطر این‌که ما از هرات به مشهد هجرت کردیم. استاد مطهری هم گفتند: ما هم به صورت خانوادگی هراتی هستیم و پدرم از هرات به مشهد آمدند و…»(مجله کیهان فرهنگی/سال بیست‌و‌ششم/شماره 280 و 281/بهمن 1388) پسر کوچک شهید مطهری، که دارای مدرک دکترا از کشور کانادا است و در یکی از مؤسسات آموزش عالی قم تدریس می‌کند، در جمع دانشجویان افغانستانی و ایرانی خود از زبان مادربزرگ‌شان اظهار داشته است که از منطقة شیعه‌نشین «بهسود» به مشهد مهاجرت کرده‌اند و قرار گفتة ایشان مادربزرگ‌شان از بهسود خاطرات زیادی داشته است.(ازره سیر تاریخ) دربارة خاوری بودن ایشان نیاز به تحقیق بیشتر است.

آیت‌الله شیخ عیسی محقق خراسانی
محمد عیسی قاسمی، نوجوان بود که از کرمان لعل هزارستان به ایران و سپس به عراق رفت. در حوزۀ علمیۀ نجف درس خواند، به درجۀ اجتهاد رسید، سخنران مشهور و مدرس ماهر شد. یکی از خطیبان اصلی بیت آیت‌الله العظمی خمینی و تنها ممتحن شاگردان او بود. با این همه، توجه و علاقۀ اصلی‌اش به زادگاهش معطوف بود و در نجف در مورد علمای افغانستان به زبان عربی کتاب نوشت.
بعد از این که صدام، آیت‌الله شیخ عیسی قاسمی را از عراق اخراج کرد، به مشهد رفت، شناسنامۀ ایرانی گرفت و لقب «خراسانی» را برگزید. در زمان جمهوری اسلامی مشغول تحقیقات علمی بود و به عنوان یک مجتهد مبرز و آیت‌الله مسلم شناخته می‌شد و مورد احترام علما و مراجع بود.
وقتی نهضت هویت‌خواهی و حق‌طلبی هزاره‌ها از غرب کابل شروع شد، آیت‌الله خراسانی از همۀ امتیازات آیت‌الله ایرانی بودن گذشت و به صف احیاگران حق و هویت مردم‌ خود پیوست. مثل یک سرباز تیزپای تمام شهرهای مهاجرنشین ایران را گشت و برای ترویج و تحکیم مرجعیت آیت‌الله العظمی محقق کابلی تلاش و تبلیغ کرد. به کویتۀ پاکستان سفر کرد تا هزاره‌های آن‌جا را نیز به تقلید از آیت‌الله محقق تشویق کند.
ایشان از حامیان قاطع رهبر شهید، بابه مزاری و راه و آرمان او بود. در بسیاری از محافل سالگرد شهادت بابه، سخنرانی می‌کرد و از او به عنوان «شهید سعید» تجلیل می‌کرد.
آیت‌الله خراسانی حدود دو دهه پیش بعد از یک عمر جهاد علمی در شهر مشهد درگذشت.
خداداد عزیزی؛ در اول تیر ماه سال ۱۳۵۰ در مشهد متولد شد و با گلی که آذر ماه ۱۳۷۶ در ملبورن به استرالیا زد، خود را در تاریخ فوتبال ایران جاودانه کرد. عزیزی در جام‌جهانی 1998 میلادی فرانسه و جام‌ملت‌های آسیا 1996 امارات برای تیم ملی ایران به میدان رفت. ایشان در سال 1996 به عنوان بهترین بازیکن جام‌ملت‌ها و بهترین بازیکن آسیا شناخته شد.
غلام‌رضا انصاری؛ سیاست‌مدار و قایم مقام دبیرکل حزب اتحاد ملت ایران اسلامی و عضو چهارمین دورۀ شورای شهر تهران (۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶) بود. انصاری دارای مدرک دکتری علوم آزمایشگاهی، MPH سالمندی و دکترای مدیریت رفاه اجتماعی است. انصاری نمایندۀ مردم مشهد و کلات در دورۀ چهارم مجلس شورای اسلامی، رئیس سازمان بهزیستی ایران در سال‌های ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۰، سفیر ایران در فهرست سفیران ایران در ترکمنستان از ژوئن ۲۰۰۵ تا ۲ اکتبر ۲۰۰۸ بود. ایشان از کاندیداهای تصدی پست شهرداری مشهد از سوی شورای پنجم است. راه‌اندازی ارمغان بهزیستی، تأسیس المپیک ویژۀ معلولین ذهنی، طراحی و اجرای بیش از سی طرح در حوزۀ سلامت اجتماعی از جمله برخی از اقدامات انصاری در دورۀ ریاست سازمان بهزیستی بود.
فرمانده شهید حسن‌علی‌مردانی در سال 1323 دریکی از روستاهای شهرستان تربت‌جام متولد شد. ایشان فرمانده در تنگۀ‌چزابه بود و آیت‌الله خمینی پس از شهادت ایشان گفته بود که تنگۀچزابه را به نام ایشان کنند. اکنون جاده‌ای در مشهد به نام ایشان است.
سردار محمدحسن نظر نژاد در سوم خرداد ۱۳۲۵ در روستای بته‌مرده (بابانظر کنونی) متولد شد. ایشان فرمانده عملیات سپاه صالح‌آباد و از فرماندهان سپاه خراسان در جنگ ایران و عراق بود.
شهید احمد شعبانی
شهید احمد شعبانی فرزند محمد خاوری در سال 1336 خورشیدی در مشهد متولد شد و در لشکر 64 ارومیه خدمت کرد. ایشان درجۀ گروهبان دوم داشت و در 23/2 1359 به شهادت رسید. اکنون خیابان 14 تلگرد طلاب مشهد به نام ایشان است.
از رجال معروف فرهنگی و صاحب‌نام معاصر بربری‌ها می‌توان به این‌ها اشاره کرد: ملا شریعتی، نویسندة کتاب «حملة بربری» غروی فریمانی، شیخ اسماعیل محقق ترکستانی، شیخ باقر واعظی، شیخ‌علی واعظی، سید میرزاحسین صالحی، شیخ عیسی محقق خراسانی استاد حوزه، نویسنده و سخنران، محمد باقر بهبودی محقق و نویسنده. محمد باقر بهبودی بیش از بیست‌ودو عنوان کتاب تألیف و بیش از سیزده عنوان کتاب از منابع روایی شیعه را تصحیح کرده است. (به روایت علی جعفری)
پانوشت
– اصغری، 1386 :172). اصغری، محمدرحیم. (1386). اقوام افغانستان در مسیر تاریخ. میثاق امین. فصلنامة پژوهشی اقوام و مذاهب. پیش شمارة سوم. تابستان 1386. صص 145تا 176؛ علی جعفری.
– صفحۀ محمد امین حلیمی.
– ویکی‌پیدیا و دانشنامهٔ آزاد.
منبع و طرح: گروه تلگرامی خاوری‌ها:
کانال فرهنگ خاوری‌ها: http://t.me/khavareha
خاوری، محمدتقی، مردم هزاره و خراسان بزرگ، تهران: عرفان، 1382.
– دربارة خاوری و هزاره بودن آیت‌الله استاد مطهری، آیت‌الله استاد بهبودی و حضرت استاد آخوند خراسانی نیاز به تحقیق بیشتر است.



دیدگاهها بسته شده است.