رقص هزارگی

مدبریت ۱۲:۲۷ ق.ظ ۱

رقص هزارگی

 درآمد

به یاد بیاوریم روزی را که در دامنه های کوه بابا در هزارستان بزرگ هنگام شکار آهوی کلان و فربه چنان، شادی و خوشی به تک تک افراد شکارچی هزاره، مردان و زنان طایفه و خاندان ها روی آورد که همگی، خواه نخواه،‌ بجست و خیز برخاسته، هنگامه ای از شادی سر دادند و دست یکدیگر را گرفته، بگرد آنچه بدست آورده بودند، به پایکوبی و دست افشانی پرداختند، و چمان و چرخان دایره وار بچرخیدند.

 در همین جست وخیزها، شادی ها و پایکوبی‌های همگانی بود که از یک نواختی و هماهنگی جنبش‌ها و جستن آن ها «‌ضرب» و «وزن» (ریتم) پدیدار گردید. موسیقی طبیعی و ریتم تند و آرام زاده شد و کلام موزون جای نثر طبیعی زبان را گرفت. این ضرب و وزن نخست با چک چک کردن، چکی چکی( کف زدن) نواختن دست ها به هم و کوبیدن دو چوب بیکدیگر، زدن دو سنگ به هم دیگر و بازی با شمشیری که با آن شکار را از پا در آورده بودند و در پایان با زدن کنده‌های توخالی، دمیدن بر نی و طبل و دهل در یک هماهنگی بزرگ ‌توالی و توازن را به وجود آورد که ریشۀ نخستین رقص هزارگی است.

در این رقص ‌همه بخش ها و اندام های تن انسان هزاره ‌از سر و گردن و سینه، پشت و سرین و پاها، بازوان، دست ها و انگشتان و عضله‌های چهره و چشم، ابرو و مو، همه ببازی گرفته می شد. در نتیجه ای هماهنگی زبان متوالی بدنی بود که رقص و بازی زاده شد و از آن، منظور و معنی های ویژه‌یی رخ برکشید که می توان از آن میان: از آیین های عبادی، دعا، نیایش، ورزش، رقص و شادی و پایکوبی را نام برد.

باری انسان هزاره بر اساس نهاد خود و بر پایة سرشت طبیعی خویشتن، هنگام احساس شادی و خوشحالی فراوان، پس از آنکه در اندام های خود حرکت و جنبشی حس می کردند بی اختیار به جست و خیز می پرداختند و فریادها و قهقه‌های شادمانه از ته دل بر می کشیدند، که امروزه به آن رقص و در گویش هزارگی بازی می گویند. زیرا انسان های امروزی این جنبش ها و جست و خیزهای سرشتی و انفرادی را که بیشتر با فریادهای ناشی از نشاط و سرور همراه است، تبدیل به پایکوبی، آواز و سرود و دست افشانی های موزون دسته جمعی کرده اند.( تاریخ رقص در ایران،یحیی ذکاء) امروزه  به این هنر کهن رقص می توان از دید لباس، ریتم، تمپ، تاریخ، روانشناسی، افسانه، فلسفه، دین، نبرد و … نگاه کرد. رقص های هزارگی در واقع از ترکیب سه زبان بوجود آمده است: ۱- زبان حرکات دست، ۲- زبان حرکات صورت و اعضا آن (میمیک) ۳- زبان حرکات اندام و بدن انسان (پانتومیمی ) که نام های پایکوبی، رقص، بازی، ذکر، تواجد و سماع را می توان بر آن گذاشت.

بنابراین نیاکان هزاره مانند دیگر اقوام کهن و باستانی منطقه و جهان به نیروهای ماورایی اعتقاد داشتند. خدایانی برای پرستش بر می گزیدند. ستارگان، ماه و خورشید، آسمان، زمین، دریا، آتش الهام بخش آنان برای حرکات موزون بودند. هدف اصلی از انجام این حرکات نشان دادن نحوۀ زندگی، آیین های عبادی، دعا و نیایش و اعتقاد به نیروهای ماورایی رقص برای برآورده شدن حاجت ها و شکار بودند. هزاره ها این حرکات موزون را برای آئین های عبادی پیش از شروع شکار و جنگ، امور زندگی، شکار بصورت جمعی، آئین های مربوط به مسائل عاطفی انسان، آمادگی و مشق های نظامی و نبردهای سخت( دفاعی و هجومی) و در نهایت شادی از موفقیت های بدست آمده در جنگ، شکار و تشکیل خانواده و غیره  به کار می بستند. از این رو بر اساس نقاشی های غارهای بامیان پرستش چیزهای مقدس و جشن ها وعروسی ها و عزاها و طلب و بیم و امیدها با رقص توام بوده است. زیرا نیاکان هزاره هنگامی که برقص بر می خاستند،‌ تنها قصدشان خوشگذرانی نبوده، بلکه می خواستند ‌با طبیعت و خدایان به گفت وگو بپردازند و بوسیله رقص طبیعت را بخواب مغناطیسی درآورده و بزمین دستور دهند تا حاصل خوبی ببار آورد. به طور نمونه انسان هزاره با در اختیارگرفتن آتش و الهام از حرکات شعله های سحرآمیزکاستی ها و فوران های ناگهانی آن نوعی میل به حرکت را نیز در عمق وجودش احساس می کرد، در نتیجه آتش حیات و زندگی، جنگ و شکار و آیین های عبادی در وی شعله می کشید. گردش حیات و گذران زندگی، حس کنجکاوی درونی در پی درک قدرت ماورایی، تشکیل خانواده پیش از آنی که حرف زدن به وجود بیاید و انسان هزاره بتواند علاقۀ عاشقانه و عاطفی خود را با استفاده از واژه ها بیان کند این کار بواسطه حرکات موزون زیبا انجام می پذیرفت، که امروزه رقصش می نامند. زیرا فرهنگ دوست یابی، شکار و زندگی فردی و جمعی انسان هزاره با چگونگی تکامل و سازگاری آن ها با شرایط اقلیمی و سرزمین هزارستان که از نظرجغرافیایی در بخشی بسیار سخت و کوهستانی قرارگرفته، مردمی پرورش داده که از لحاظ روحیه ها سازگار با شرایط سخت زندگی بوده، بمانند کوه های سر به فلک کشیده شان همیشه مغرور و آماده برای روزهای سخت و همیشه در صفوف اول نبرد برای زندگی بوده اند؛ رابطۀ تنگاتنگ دارد. (تاریخ رقص در ایران، یحیی ذکاء )( خلیل غلامی حامد / آتیلا).

 رقص، نبرد و ورزش

از نوع موسیقی و رقص کهن هزارگی که در نقاشی های بامیان و دیگر مناطق هزارستان دیده شده است؛ دانسته می شود که برای انجام دادن بسیاری از این حرکات آمادگی جسمانی بسیار بالایی ضروری بوده است. برای رسیدن به این آمادگی ترکیبی ا

1,836بازدید

یک دیدگاه »

  1. شرف نوری حوت ۱, ۱۳۸۹ در ۲:۱۴ ب.ظ -

    یکشنبه ۱ اسفند۱۳۸۹ ساعت: ۱۴:۱۴

    سلام

    داستان زیبابود تا جای رامطالعه کردم

    راستی میخواستم که ازشمادوستان وزحمت کشان قلم بدست خواهشی داشته باشم اگرراجع به گذشته کندی پشت شاه جوی که درجریان حکومت طالبان بالای مردم ما ازرسنه گرفته الی کابل_ قندهار_کویته وهرات چه گذشته اگرازهمان داستان دوستان عزیزبنویسد تا باشد که از آنروزها کسانیکه خبرندارد معلومات داشته باشد وستم که بالای مردم ماشده تاهمه ازجنایات کسانیکه درگذشته انجام داده همه باخبرشوند واین هائیکه هرروز شکایت دارند که هزاره به سرمردوم ما درکابل میخکوبیده، ما مردم درآن وقت نمیدانیستیم اگرنه بجای میخ خورد به سرشان میخ کلان را درمقعد شان بایدمیکوبیدیم چون درآن زمان مشاور….نبود که یک مشوره خوب میداد.
    بازهم میگویند که ماتعصب نداریم فارسی زبان ها……… باماتعصب دارد مارامجبورمیسازند که ازخود عکس العمل نشان بدهیم مثل است که میگوید به تنگ آید به جنگ آید برای معلومات ازوبسایت های این متعصبین بازدید میتوانید.

    http://www.benawa.com/kandahar/library/syasi/pa_weeno_sra_lasoona/8.php