شار زایده

عزیزالله جاغوری ۹:۰۴ ق.ظ دیدگاه‌ها خاموش
شار زایده

شار زایدهFB_IMG_1506070816622
کتاب (آثار باستانی جاغوری)
……………..
شارزایده قریه‌ای است که درحد فاصل جاغوری و قره‌باغ قرار دارد. این قریه منسوب به شار، شارزادگان است. در گذشته پادشاهان هزاره شار خوانده می‌شده‌اند و لقب مهتران غرجستان بوده‌اند؛ مانند شاران بامیان و شارستان در ولایت دای‌کندی که به شاران منسوبند.
شارزایده از شرق به دیبدی قره‌باغ، از غرب به سوختۀ لومان و از شمال به الیتو و باریک و از جنوب به آسیاب‌خوردی می‌رسد. این قریه دو ملا بستی به‌نام چوپان‌قول و ناوه دارد که در آن نزدیک‌به سیصد خانواده زندگی می‌کنند.
کوه‌شار
در شرق جاغوری، در بلندای شارزیده، کوه‌شار، واقع است که در قلۀ آن، قلعۀ‌ شهرمانند کشف شده است که بخشی بزرگ آن در زیر تلی از خاک پنهانند. بخشی از دیوارهای این قلعه که از خاک برون‌اند در مرور زمان گرفتار ریزش شده‌اند و اکنون بخشی کلان از آن فروریخته‌اند. عرض این دیوارها به یک تا یک‌و‌نیم متر می‌رسد و در برخی جاها به نظر می‌رسد که باید آن قدر بزرگ بوده باشد که ارابه با اسپ از روی آن حرکت می‌کرده است. این قلعه می‌تواند، دژ، حصار و کشک باشد. برخی‌ها بر این باورند که این قلعه زندان بوده است که در عهد غزنویان از آن برای در بندکشیدن زندانیان سیاسی استفاده می‌شده است. از این قلعه ظرف‌های آهنی، میسی، مجسمه‌ها و اشیای عتیقه پیدا شده‌اند که توسط غارات‌گران به خارج انتقال داده شده‌اند.
غارهای باستانی شارزایده
شارزایده به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شده است. بخش شرقی را ناوۀ شارزایده و بخش غربی را چوپان‌قول یا غارها می‌خوانند. غارهای باستانی چوپان‌قول در قسمت شمال غربی آن قرار دارند که بیست‌ودو خانواده در آن زندگی می‌کنند. چوپان‌قول در دامنۀ چوقه‌زاری (سنگ‌های‌آهکی) خانه‌سازی شده است. در این چوقه‌ها غارهای‌باستانی کنده‌شده‌اند که به چهل‌زینه معروفند. تعداد این غارها را تا دوصدوپنجا شمرده‌اند. این غارها با ابزارهای آهنی کنده شده‌اند و برخی‌ها دارای تزیناتی هلالی‌شکل‌اند. این غارها بیش‌تر دارای طبقه‌های متفاوت از یک طبقه تا چهار طبقه‌اند که توسط راه‌روهایی به دیگر متصل شده‌اند. ازاین‌رو، به شکل یک شهر و بازار سرپوشیده به نظر می‌رسند. در داخل برخی از این غارها بت‌های‌سنگی و کنده‌کاری وجود دارند که در اثر دودزدگی چندان به چشم نمی‌آیند.
قدامت تاریخی این غارها به روشنی معلوم نیست. باید به سال‌های بسیار دوری برسد که انسان‌ها غارنشین بوده‌اندو یا معبد و محل ستایش و نیایش خدایان بوده‌اند و یا این‌که این چوقه‌زار را به عنوان مکان عالی برای خانه‌سازی یافته بوده‌اند. ابزارهای به دست آمده در این غارها کهن‌تر از کوه اود (فرود) و «سرشار»ند؛ زیرا بیش‌تر سنگی و تراشیده توسط سنگ‌اند.
در گذشته چهارده خانواده در این غارها زندگی می‌کردند و اکنون چهارخانه هنوز از این غارها به عنوان خانه استفاده می‌کنند. آنانی که غارها را ترک کرده‌اند، ورودی این غارها را بسته‌اند.
…………………………
اشاره: دوستانی که از این قریه و مکان‌های باستانی، عکس، نوشته و یا اطلاعاتی نو دارند و یا متن مکتوب تاریخی در اختیار داشته باشند، با ما در میان بگذارند که کتاب (آثار باستانی جاغوری) ناقص چاپ نشود.

دکتر شریعتی  سحر

121بازدید

کامنت بسته شده است.