هذیان های شبانه

هذیان های شبانه

دکتر شریعتی - سحر

 دوبیتی ها پاره هاي دل دردمند انسان تنهاي هزاره اند كه دمي دور از ديد اغيار به سادگي و پاكي موييده شده و با آن ها درماني براي آلام هاي كهن خويش جسته اند. اين ترانه هاي محزون، مصايب عمومي و اجتماعي اند كه همگام با ملودي طبيعت و نغمۀ دشت در بيكران تاريخ فرياد كشيده شده اند. از طرف ديگر دوبیتی ها تنها ابزاري اند كه انسان هزاره در سايه هنر آن از عشق هاي پنهان و سوزناگ خويش گفته اند.

در این دوبیتی ها انسان هزاره به ميزان وسعت نگاه خويش از پديده هاي بيروني و القاي احساسات و انديشه دروني بهره گرفته و سود جسته اند، كه به طور نمونه چنين اند: نابرابري اجتماعي، تاريخي، عشق، هجران خانوادگي، دوري از يار و ديار و دوستان هم سن و سال كه ديگر نيستند و گرفتار سرنوشت شده اند.

 عناصر طبيعي و احساسات دروني و خيال بندي هاي شاعرانه و عاطفه سرشار باعث ماندگاري این دوبیتی ها شده اند، كه آواز آن پس از قرن ها شنيده مي شود. با اين نگاه، این دوبیتی ها از نظر تاريخي و اجتماعي اهميت بسيار دارند، زيرا كه اين دوبيتي ها بيان آلام و رنج هاي اجتماعي انسان هزاره اند كه با آن در صدد كاهش دردها و آرامش روحي و رواني خويش بوده اند.

در اینجا پارۀ از دوبیتی های تلخ و گاه شیرینی را که در دل شب های بی کسی ها و نامرادی های تهران و در خوابگاه شهید وراوینی سروده ام آورده ام. امیدوارم دوستان علاقه مند به دانش و هنر بومی هزاره ها را پسند آید که چنین باد!

***

برارو جمشید بین خو شور کنی مو

دوشموره از ملگ ازره دور کنی مو

جمشید بوریم سون دیمیرداد و بیسود

خاک باد کده کوچی ره کور کنی مو

***

ازی درگه جای دیگر نموروم

سید گشت گر وری هر در نموروم

قد سنگ اگر بیزنی ده بال و پر مه

از بام تو گامی آن سوی تر نموروم

***

دل مه ده موی شورنگ شی اسیره

قد زلفای سیای شی سات مه تیره

کمند رستمه قوللاج موی شی

رنگ موی تیره شی رنگ قیره!

***

ده ای روزا دل مردم سنگی یه

دکان زرگری وری رنگی یه

عاشق شدن شی پر رنگ و ریایه

مثل تخمای مرغ ماشینی یه!

***

ملک غربت اخر وطن مه موشه

کالای سفید شی کفن مه موشه

مثل بلگای ریخته روی سرگ

تای پای هرکس پیرن مه موشه!

***

ده ای ملکا ایل و تبار مه نیه

گاو و گوسپو و کشت و کار مه نیه

کوه و سارای شی ده چیم مه غریبه

ماه بامو و سیابار مه نیه!

***

دل مه بخشی وطن مو شوله وره

اگر چه ملک ایران خاک شی زره

ده ای خاک غریب گزرو نموشه

برار از حال بیرار بی خبره!

***

مردم موگیه:غربت آسمان شی سنگه

بازی موگیه:ده دسترخوان شی سنگه

بخشی از مه که یک عمره غریبوم

خدا خودشی میدنه که نان شی سنگه!

***

اگر چه ذهن دوروبر مه سنگه

دوستت دارم الی!گوفتون شی ننگه

ده ای روزا که از مه دوری الی

خدا میدنه دل مه بخشی تو تنگه!

***

ده کار عاشقی نمره شی بیسته

اگر چه گاهی استه گاهی نیسته

اوگو دفه ایلمگ چیلمگ موکونه

ولی مالوم نیه عاشق کیسته!

***

موگیه که باد ازی آزاد الی

66 size=3>اگر چه کور مادرزاد آلی

نوشته کو، بوگی، فریاد خو بیزنو

آخیر شی گنگ مادرزاد آلی

***

قصه هر شو میه اوماغ تو آلی

روشن شونه بخیر چراغ تو آلی

طوی و طوی سورکنوم خاتون تو بیروم

نمنه دیگه ده دل مه داغ تو آلی!

***

گذشته یی ازره پر رنج و درده

ای دردا آیینه روز نبرده

میدان داری ازره ره کس نداره

ده روز جنگ ریزه بچه شی مرده!

***

سرواده خو آلی دیر کدی تو

مره از دیر امدو دلگیرکدی تو

پایک پایک زدوم ده بیخ اوخور

مره از عاشقی خو سیر کدی تو

***

خال سیا ده پیشانی شی نوربن

توت سفید پیش خانه شی نوربن

لب چشمه میه چقرا موکونه

چقرا بلده بانه شانه شی نوربن!

***

خانه ویرون مه ویرانه کدی یار

مره از خود مه بیگانه کدی یار

واده دادی لب چشمه نمادی

مره از پاس خو دیوانه کدی یار!

***

ده دوری تو آلی عادت نداروم

وقتی دوری دیده طاقت نداروم

ازو روزی که رفتی تا به امروز

خدا میدنه خاو راحت نداروم!

***

کشکی هزارستان آباد موشودی

دل پیرو جوان شی شاد موشودی

دختر بچه شی دانشگاه مورافتی

از دست کوچی ها آزاد موشودی!

***

گشتو شیشتون مو پنهانی یه لالی

خانه مو رو ده ویرانی یه لالی

سرکوچه ره سربازا گرفته

ای روزگار افغانی یه لالی

***

موگیه: که زار حلایل ره خورده

وقتی دختر قربان دل شی برده

مردم جم جمه ده پیش خانه شی

باورمه نموشه چوپون مو مورده!

***

ملا امام ده یک روز فرمود

خدا عاشق حضرت حوا بود

بخشی دلتنگی خو آواز ره خلق کد

آواز حق شبیه چنگ و رود بود!

***

آواز خاندون حق همیشه این بود

وقتی ده بیشت خدا خیلی غمگین بود

عاشقی کار مردان خدایه

راه زاهد از راه حق جدایه

***

 مه قربان امزو میسکال کیدی تو

مه قربان جاغه یی کشیده تو

قاش تو ایستور، کمر تو رستم زال

مه قربان دلِ هردم میده تو

***

مونی میسکال، الی آتیم خبر شد

امو نامزاد بیجرگیم خبر شد

واده بدی یک روز باییم خانه تو

تا چیم خو واز کنی واده سفر شد!

 ***

 مه قربان ازی مسیج کیده تو

مه قربان نرمک میسکال دیده تو

یگو وختا که در مه زنگ می زه نی

مه قربان سوله گگ خندیده تو

 

 يادمان دمبوره هاي شكسته اي هزارگي و شهداي آواز خوان هزارستان

 

از تاي جوي نميايه اواز شي

خدا نكنه شكسته باشه ساز شي

سوته تكفير بلي سرشي اوار بود

تا كه ميده كنه پر پرواز شي!

***

66 size=3>ده تینه ده تای جوی بود خانه شی

تاریخ ازرگی بود ترانه شی

دو سه شاوه صدای شی نمی شونوم

گمان مونوم آتش زده خانه شی!

***

دورخانه شي پر از خاروخس بود

تمام ده بخشيش ريزه قفس بود

دل شي كه تنگ موشود دي دوي خو مي خواند

آواز دمبورش بخشيم نفس بود!

***

آبي ميرزا، سرور، صفدر بود نام شي

يك لاظه هم نبود دنيا ده كام شي

توهين، تكفير و افتراي مردم

ريخته بود زار حلايل ده جام شي

***

اوور باريش دل از سرگرفته

غم ديده مره ده برگرفته

شعله آتش ده انگشت مه رسيده

دوتار دمبوره مه در گرفته

***

مه قربان امو قاشو قباغ تو

مه قربان بلند ایرمه دماغ تو

اگو رایی ایلمگ چیلمگ موکونی

مه قربان اشارای قباغ تو

***

موهای تو غمبه غمبه تو به توه

بلی سینه سفید تو چپه خوه

بخشی مویای تا کمر تو آلی

روز روشن مه مثل موی تو شوه

***

کشکی موتر غورغوری موبودوم

یک لاظه باد ده جاغوری موبودوم

پیته صفدر ره گوش کده مورفتوم

پیش دیده ده انگوری موبودوم

***

کوله خلقی واری ده سر شی بودی

ده ای روزا کشکی ده بر شی بودی

زمستویه، اوور باریشه تیران

الیگونو کشکی چادر شی بودی

***

بیه که لب خو ده بل لب تو بیلوم

دست خو ده دست با ادب تو بیلوم

دست خو ده دست با ادب چه باشه

دل خو بل دل لامذهب تو بیلوم

***

دل مه ده تار موي تو بنده شيري

قيمت تار موي تو چنده شيري

شيري سون مه نگاكد خوب فاميدوم

خراج ملك سمرقنده شيري

***

دو زولفاي سياي شي تار تاره

اميل و جودنه هرسو قطاره

شاو آشوق مثال شاو موي شي

درازه، بي قراره، انتظاره

***

چيماي شي از چيمم گل چيده مي رفت

لباي شي از لبم كوچيده مي رفت

دو سيو خوش نماي تازه گگ شي

شور و شادي مره دزديده مي رفت

***

مره كشته لب خاموش ديده

سرو سينه یي طلا پوش ديده

كشكي پنا ميدد اي بي وطن ره

كوته ي فقيري آغوش ديده!

***                     

شوي از سوز دل از بي قراري

غم ديده بشد از چيم مه جاري

ده درگاي خدا ناليده گفتوم

چره ديده شده از مه فراري

***

خبر آمد كه يار ازمه بريده

هواي شي از سر بام مه پريده

آلي گونو بوگيد يگ راي چاره

چيماي شي دور چيم مه خط كشيده

***

عجب آب و هواي داره پيدگه

عجب گل دختراي داره پيدگه

دست مه كوتايه از ملك بابي مه

اگر نه ماجراي داره پيدگه!

***

غم غربت ميزنه هردم مره نيش

زخم كاري موخروم از قوم و از خيش

نميدانوم خداكد يا خلايق

دل مه بخشي ديده يه ريش در ريش!

***

راه پيشرفت مره مسدود كردي

ازره گفته مره محدود كردي

از ارزگو، دشت برچي تا قرباغ

مره آتش زدي نابود كردي

***

براي رفتنت در انتظارم

براي مردنت لحظه شمارم

اوغو، كوچي، ملاعمر، آدم خان

ازي بيشتر هديه یي ندارم!

***

سپيدي صبح گايه ماه روي شي

شام تاريك وريه غنچه موي شي

تمام روز قدمه ده جنگه الي

نموفاموم ديده از خوي و بوي شي!

***

درد ناسور شده ده جان مه الي

مثل بيد مي ليرزه ايمان مه آلي

سر چوشلي جنگه گه پيش موكونه

آتش ميزنه ده خان مان مه الي!

***

دل مه ميده شده از يار مه الي

امي دنيا نيه ده كار مه الي

از بس كه زندگي ده سرمه سخته

شام غربته شاو تار مه الي!

***

سيا سپيد موشه روزاي مه الي

ده گوش شي نموره صداي مه الي

تاويز دعاي دلگرمي گروفتوم

ملا هم نديره هواي مه آلي!

***

ايت كس نيه ده گردوبر مه آلي

اوور باريشه چيم ترمه آلي

ديگه چاره ندروم چاره مه چاره

فقط مانده راي سفر مه الي!

*** 

+;نوشته شده در ;یکشنبه چهارم اردیبهشت 1390ساعت;13:41 توسط;شریعتی – سحر; |;


3 دیدگاه برای “هذیان های شبانه
  1. دوشنبه 5 اردیبهشت1390 ساعت: 15:28

    همون دوبیتی های قبلی خوب بود ….. معلومه که همه را به زور سروده اید اقای شریعتی . کوشش کنید کم بسرائید ومحکم .

  2. سه شنبه 6 اردیبهشت1390 ساعت: 18:8

    دکتر جان درود برشما ! ایام به کام و سلامتی قرین وجود ذی جود تان باد بی باد! مثل همیشه دوبیتی های هزارگی ات جالب بود و سوزناک به قول معروف (( گپی که از دل برآید لاجرم بر دل نشیند !)) انصافاَ به خواندنش می ارزید از نقد حسین خان دلگیر نشو !بخصوص بکار گیری واژه های تازه در برخی از بیت ها همانند : میسکال و میسیج و… گرچه کمی غریب می نمود اما به آن صورت شگفت بخشیده بود که حاکی از تسلط جناب شماست بر پیج و خم دنیای دوبیتی هزارگی ! آرزمندم بر همره نامهربانت غالب شوی و با جسم و جان سالم تر از هر سالمی هرجا روی با شر و شور همراه باشی ! آمیییییییییییییییییییین .