پشت‌نامه‌ها، اعتبار علمی ندارد

شوکت علی محمدی شاری ۵:۳۸ ق.ظ دیدگاه‌ها خاموش
پشت‌نامه‌ها، اعتبار علمی ندارد

جاغوری: پشت‌نامه‌ها، اعتبار علمی ندارد:FB_IMG_1540704989642
پشت‌نامه‌ها از نظر پژوهش‌های تاریخی، در رده‌ی ‌«شواهد تاریخی» جا می‌گیرد. در جامعه‌ی هزاره پشت‌نامه‌های متفاوت و گاه متضادی وجود دارد که اعتبار علمی آن‌ها را مخدوش می‌کند.
در جاغوری نیز پشت‌های گوناگونی وجود که به دلیل مغشوش بودن، تنافی و تضاد درونی آن‌ها، اعتبارش مخدوش است.
در این مجال سه پشت‌نامه از یک طیف را مقایسه می‌کنیم:

یک.
صفحه جاغوری یک، پشت‌نامه‌ی کسی به نام امیرمحمد را آورده:
امیر محمد فرزند نیک‌محمد، فرزند ظفر اختیار، فرزند یارمحمد، فرزند دوست‌محمد، فرزند زال‌بیگ، فرزند داله اختیار، فرزند نظرمحمد، نیگ مقدم، فرزند طوری اختیار، فرزند مسکه، فرزند بیان، فرزند آشکار، فرزند آته، فرزند مامه، فرزند علی، فرزند قولو، فرزند قیلنی، فرزند بیغنی، فرزند جاغوری، فرزند دای میرکشه، فرزند ساده‌سویکه، فرزند لاهور خان، فرزند میوه کاهی، فرزند تولی خان، فرزند عبدالعزیز خان، فرزند طاهر خان، فرزند سیلاسوس خان، فرزند میرخان، فرزند مقدم خان، فرزند قدرت خان، فرزند ممتاز خان، فرزند منصور خان، فرزند خان، فرزند ایدو خان، فرزند حاجی محمود، فرزند حاجی ارقب، فرزند محب غازی، فرزند مدد غازی، فرزند مشعل خان، فرزند یونس شهید (مدفون در قندهار)، فرزند توقش غازی، فرزند هرنوق، فرزند رشید المدار، فرزند هزاره. (صفحه جاغوری یک، ۸ مارچ ۲۰۱۵م.)

دو.
دکتر حفیظ فرزند سلطان‌علی، فرزند محمدعیسی، فرزند رجب‌علی، فرزند جمعه‌علی، فرزند حاجی‌بیگ، فرزند علم‌داد، فرزند فقیر، فرزند نوتا، فرزند کیتر، فرزند ظرفی، فرزند مسکه، فرزند بیان، فرزند اشکار، فرزند آته، فرزند مامه، فرزند علی، فرزند قولو، فرزند قیلنی، فرزند بیغنی، فرزند جاغوری، فرزند دای‌میرکشه، فرزند ساده‌سویکه، فرزند لاهور خان، فرزند میوه کاهی، فرزند تولی خان، فرزند عبدالعزیز خان، فرزند طاهر خان، فرزند سیلاسوس خان، فرزند میرخان، فرزند مقدم خان، فرزند قدرت خان، فرزند ممتاز خان، فرزند منصور خان، فرزند خان، فرزند ایدو خان، فرزند حاجی محمود، فرزند حاجی ارقب، فرزند محب غازی، فرزند مدد غازی، فرزند مشعل خان، فرزند یونس شهید (مدفون در قندهار)، فرزند توقش غازی، هرنوق، فرزند رشید المدار، فرزند هزاره. (شریعتی، آثار باستانی جاغوری، ۱۳۹۶: ۲۳).
سه.
سردار موسی خان فرزند سردار یزدان خان، فرزند ولی‌محمد خان، فرزند سلیمان خان، فرزند سیدمحمد خان، فرزند آلیم‌لیگ/ عالم‌بیگ، فرزند اوقی، فرزند آته، فرزند مامه، فرزند علی، فرزند قلو، فرزند قولینی، فرزند بیغنی، فرزند جاغوری، فرزند دای‌میرکشه، فرزند ساده‌سویکه، فرزند لاهور خان، فرزند منکو قاآن، فرزند تولی خان، فرزند چنگیز خان. (سید عسکر موسوی، هزاره‌ها، ۱۳۷۹: ۳۱۱).

بررسی:
۱. پشت‌نامه‌ها در حال هماهنگی کلی، در جزییات اختلاف‌های جدی دارد.
۲. دو پشت‌نامه‌ی یکم و دوم، با پشت‌نامه‌ی سوم تفاوت جدی دارد. دو پشت‌نامه اولی و سومی تا نام لاهور خان کم‌و بیش هماهنگ است، اما پشت‌نامه سوم لاهور خان را به چهار پشت به چنگیزخان می‌رساند و دو پشت‌نامه‌ی دیگر از بغل چنگیز رد می‌شود.
۳. نام‌های آمده در این پشت‌نامه‌ها ناهمگون است، در آغاز نام‌های رایج آغاز می‌شود، چند نام تیر شده نام‌های نامفهوم مانند نوتا، کیتر، قولو و قولینی می‌آید. شگفت است که چندین پشت بعد نام‌های رایج عربی مانند منصور خان، حاجی محمود، محب غازی، مدد غازی و… آورده شده.
این تضادهای درونی نشان می‌دهد که پشت‌نامه‌ها در دوران معاصر تهیه شده است.

محمدی شاری

22بازدید

کامنت بسته شده است.