چرا طالبان نمی توانند برنده نهایی باشند ؟

عبدالله وطندار ۸:۰۷ ب.ظ ۰
چرا طالبان نمی توانند برنده نهایی باشند ؟

چرا طالبان نمی توانند برنده نهایی باشند ؟FB_IMG_1582535567364_1

در یاداشت قبلی توضیح دادم که چگونه طالبان خود را در آستانه یک پیروزی نهایی می بینند. اینجا توضیح می دهم که چرا توافق با امریکایی ها طالبان را دچار توهم کرده است، و چرا آنها نمی توانند برنده نهایی جنگ افغانستان باشند.

طالبان در بعد داخلی قبل از همه یک نیروی قومی هستند. گرچند آنها تلاش می کنند این واقعیت را در یک پوشش دینی-ایدیالوژیک پنهان کنند، اما یک بررسی ساده اشخاصی که در سطح رهبری میانی و عالی سیاسی و نظامی طالبان قرار دارند نشان می دهد که اکثریت مطلق شان را پشتون ها تشکیل می دهند، و سهم غیر پشتون ها در رهبری طالبان و دینامیک قدرت درون-سازمانی این گروه، نزدیک به صفر است. پس طبیعی است که پیروزی نهایی و کامل چنین گروهی در افغانستان قبل از همه، یک پیروزی مطلق قومی خواهد بود. چنین پیروزی مطلق قومی در تاریخ افغانستان را فقط در اواخر قرن ۱۹ میلادی ( افغانستان مدرن در آن زمان به عنوان یک دولت حایل میان دو قدرت اسعتماری ایجاد شد ) سه واقعیت تلخ ممکن کرد:

۱٫ اراده و کمک بسیار جدی مالی، نظامی، آموزشی و سیاسی انگلیس ها به عبدالرحمن

۲٫ دیوار مرزهای روسیه در آسیای مرکزی که غیر پشتون ها را از عقبه قومی-فرهنگی شان بریده و محروم کرده بود.

۳٫ کل منطقه مورد تهاجم استعمارگران غربی قرار گرفته بودند، و هیچ بازیگر جدی منطقوی، قدرت، فرصت و توانایی حتی اعتراض به نسل کشی ها و حاشیه نشین کردن های اقوام مورد تهاجم و شکست خورده را نداشتند ( روسیه آن روز هم به عنوان یک کشور اسعتماری دیگر، بیشتر از انگلیس از روابط قومی-فرهنگی اقوام این سو و آن سوی آمو می ترسید ).

امروز، آن سه واقعیت تلخ، جای شان را به واقعیت های متفاوتی داده اند. جای روسیه تزاری در شمال آمو را تاجیکستان، ازبکستان وترکمنستان گرفته اند و روسیه امروز گرچند برای رویارویی با نفوذ امریکا در منطقه فعلا با طالبان روابطی دارد، اما در نهایت نمی تواند سلطه کامل طالبان بر افغانستان را بپذیرد. به جای هند بریتانوی، هند ( و پاکستان ) قد علم کرده است که به قدرت رسیدن پدیده طالبان را تهدید جدی برای منافعش می داند. پاکستان اما مهم ترین حامی منطقوی طالبان است ولی پاکستان به تنهایی قدرت آن را ندارد که منافع دیگر بازیگران قدرتمند منطقوی را کاملا نادیده بگیرد. مثلا، همین تاجیکستان کوچک، نقش مهمی در ناکامی طالبان بازی کرد، و امروز اگر منافعش به خطر بیافتد، می تواند در همکاری با روسیه قدرتمند، نقش مهم تری بازی کند.

طالبان در بعد خارجی، نیروی نبابتی پاکستان هستند. گرچند آدم های مثل خلیلزاد تلاش می کنند این واقعیت را پنهان کنند، اما ممکن نیست. پاکستان در تلاش است که با تحمیل جهان بینی و سلطه طالبان بر پشتون ها، با خطری که از آن وحشت دارد مقابله کند. این خطر، ملی گرایی قومی پشتون است که در کنار ملی گرایی بلوچ و حمایت هند می تواند موجودیت پاکستان را تهدید کند. سلطه طالبان اما اگر غیر پشتون ها را با خطر ریشه کن شدن و از دست دادن سرزمین و جان و حقوق روبرو می کند، پشتون ها را به بند می کشد، به ابزاری برای منافع پاکستان تبدیل می کند، و در یک جنگ خونین و بی پایان داخلی قربانی خواهد کرد. بخش های مهمی از نیروهای پشتون که بر این واقعیت ها آگاه اند، سلطه طالبان را بر نمی تابند. این نیروها گرچند برای تضعیف غیر پشتون ها به شکل های متفاوت به طالبان کمک کردند، اما هرچه قدرت طالبان بیشتر می شود، ترس این ها از غلبه نهایی طالبان هم افزایش می یابد. این واقعیت را می توان در تغییر موضع گیری ضد طالب کسانی دید که قبلا به صورت پیدا و پنهان از طالبان حمایت می کردند، مخصوصا در مقابل نیروهای غیر پشتون.

در دورانی که طالبان توانستند تقریبا تمامی افغانستان را بگیرند، مردم افغانستان و اقوام آن، هیچ شناختی از این گروه نداشتند، خود آگاهی قومی کم رنگ تر بود، تمامی گروه های قومی درگیر یک جنگ داخلی خونین بودند، دستگاه دولت کاملا از هم پاشیده بود، نیروی منظم مرکزی وجود نداشت، سطح آگاهی و سواد بسیار پایین تر از امروز بود، و بازیگران منطقوی به شدت ضعیف بودند. در روسیه، جنگ داخلی جریان داشت و سرمایه ملی آن به اشکال متفاوت در حال غارت شدن بود، چین نقش منطقوی بسیار ضعیفی داشت، هند قدرت اقتصادی و سیاسی امروزش را نداشت، ایران از هیچ قدرت جدی بازدارندگی در مقابل امریکایی ها برخوردار نبود، و با آنکه طالبان نمایندگان سیاسی اش را کشتند، در پی هشدار امریکایی ها از خیر رویارویی جدی با طالبان گذشت. فعلا اما وضعیت کاملا دگرگون شده است، و سلطه و پیروزی کامل طالبان به نفع هیچ یک از این بازیگران مهم منطقوی نیست به جز پاکستان.

در یاداشت بعدی خطری را که روند صلح می تواند متوجه نیروهای ضد طالب کند، توضیح خواهم داد.
عبدالله وطندار

31بازدید

پاسخی بگذارید »