سفر نامه غزنی

سلام دوستان
بشتر از یک هفته است که در ولایت غزنی می باشم . بعضي کار های شخصی داشتم که باید در ادارات دولتی  طی مراحل شود  .
شنیدن کی بود مانند دیدن
دیدن وشنیدن داستان کار اداری داستان دور دراز است هر کسی اگر روزی گزرش به این دب دستگاه خورده باشد حرف ما را بهتر متوجه می شود . در ابتدا بنده نیز متحیر مانده بودم كه آیا من شانس ندارم يا كار اداری روالش به همین صورت است مخصوصا این سیستم بیمار اداری در این کشور که اگر فکر به حالش نشود بدون شک از آخر در دنیا اول خواهند شد . بهرصورت
گفتم از فرصت استفاده کرده کدام مطلب از غزنی خدمت شما دوستان تهیه نماییم . البته مي خواهم ياد آور شوم که در این کشور کذایی همه چیز به این سادگی که انتظارش می رود صورت نمی گیرد . اگر روزی مثل من پایت را در کفش کدام خبر نگار ویا گزارش گر کرده باشی درد و حرف من را بهتر متوجه می شوی  که ادم برای یک گزارش جه قدر باید حرف حدیث بشنود تحمل داشته باشد. با این وصف حیطه ای فعالیت انسان نیز تنگ تنگ تر می گرد و دست رسی به متابع نیز محدود محدود تر . به هنمین دلیل بیشتر منابع ما  پیر مردان و بعضا مسولین و ساکنان ولایت غزنین یا غزنی است و بیشرین مطلب را بنا به گفته های آنها ترتیب داده ایم که البته خود یکی از روش های تهیه خبر وگزارش است .

غزنی

اما مختصر معرفی ولایت غزنی :
نمی دانم شاید برای شما نیز اتفاق افتاده باشد که با همشهری های رو برو  می شوی که از سروگله اش اطلاعات عمومی می بارد  و از جزیره نام گم ته دنیا گرفته تا پیشرفته ترین شهرها و کشور های جهان اطلاع دقیق دارد . ولی از از مرکز ولایت یا حتی از ولسوالی که به دنیا امده چیزی بپرسی یا اصلا چیزی نمی داند و یا اگر می داند اطلاعات درست نیست .
خوب این امر شاید دلیل های خاص خود را داشته باشد . که ما در صدد بیان ان نیستیم هر چه باشد حق این است که در کنار آن همه اطلاعات ، انسان نیز از کشور منطقه و ولایت خویش نیز اطلاعات مورد نیاز را باید داشته باشیم  تا راه گشای ما در موقع ضروت باشد . به هین دلیل مختصر اطلاعات را در باره شهر غزنی خدمت دوستان غزنی دوست و غزنوی ها آماده کرده تقدیم می نمایم .
ولایت  غزنین یا غزنی واینکه کدام این دو صحیح است نا چار باید دست به دامین تاریخ شویم  وآنچه که در تاریخ کهن از آن یاد شده غزنین می باشد به این نتیجه می رسیم که صحیح  ، همان کلمه غزنین به نون آخر است و غزنه یا غزنی تلفظ عامه می‌باشد.

ولایت غزنی

نام های قدیمی این شهر به روایتی از بطلیموس  دانشمند یونان قدیم وجغرافیه دان سکندر مقدونی، « گزنک » آمده  که غزنی معنی خزانه وگنج را می دهد، بعضی هم میگویند که درنواحی آب استاده مقرغزنی « بین کابلستان وزابلستان » یک نوع گیاه مخصوص می رویده که آنرا گز، می نامیدند و این منطقه به این اسم در وقت رستم واسفندیار به گزنین مشهور شد که بعدها به غزنی  یا غزنین تغییرنام یافته است.
ولایت غزنی از شهرهای مهم و مرکزی و یکی از ۳۴ ولایت افغانستان است. مرکز این ولایت شهر غزنی می باشد . غزنین ولایتی مشهور در زابلستان و پایتخت غزنویان بوده که در جنوب غرب پایتخت افغانستان بین شاهراه عمومی کابل قندهار در حدود 140 کیلومتری  پایتخت (کابل )قرار دارد .
ولایت غزنی از طرف شمال به ولایت لوگرو میدان وردک، از طرف جنوب به زابل وپکتیکا، از طرف شرق به پکتیا و از طرف غرب به زابل و ارزگان ، سرحد دارد . مساحت کل آن به ۲۳۱۰۶ کیلومتر مربع تخمین زده می شود.
این ولایت دارایی 18 ولسوالی بوده که اسامی آن قرار ذیل است .
1 ولسوالی جاغوری
2 ولسوالی مالستان
3 ولسوالی اجرستان
4 ولسوالی ناهور
5 ولسوالی قره باغ
6 ولسوالی جغتو
7 ولسوالی خواجه عمری
8 ولسوالی مقر
9 ولسوالی ناوه
10 ولسوالی آبند
11 ولسوالی بهرام شهید
12 ولسوالی گیرو
13 ولسوالی اندر
14 ولسوالی ده یک
15 ولسوالی زنه خان
16 ولسوالی گیلان
17 ولسوالی خوگیانی یا خاوگیانی
18 ولسوالی واغظ
باشندگان شهرغزنین را «غزنوی» و در گویش عامه «غزنیچی» می‌نامند. گفته می شود  شهر غزنی ارتفاع ان  2219.5 متری از سطح بحر  موقعیت داشته و در سراشیبی ارتفاعات گل كوه ، سفیدکوه – که به سوی جنوب امتداد می‌یابد، – قراردارد . همچنان بین جادهٔ یا شاهراه قندهار ، کابل واقع شده‌است.

غزنی

واقع شدن غزنی در شاهراه کابل قندهار وموقعیت استثنای آن ، این شهر را ، یکی از شهر های بینظیر ساخته است . به همین دلیل می توان از آن به دروازه مناطق مرکزی تعبیر کرد . اگر روزی این شهر ازدست برادران ناراضی ریس جمهور خلاصی یابد روی آرامش بیبیند  بی تردید این شهر از همه جهات من جمله از بعد اقتصادی آینده درخشان خواهند داشت . متاسفانه هنوز که هنوز است ما توجه کافی به این نکته نکرده ایم . امید وارم روزی ما جاغوری ها به این نکته مهم پی برده رد پای ازخود در شهر و مرکز ایالت خود برجای بگذاریم .
در اطراف غزنین آرامگاه‌های چند تن از شعرا و دانشمندان نظیر مقبرهٔ ابوریحان بیرونی واقع شده است. خرابه‌های غزنهٔ قدیم، یعنی پایتخت سلسله غزنویان، در شمال شرقی این شهر به فاصلهٔ در حدود پنج‌هزار متری از آن قرار دارد.
غزنین همچنین به داشتن مناره‌های ستاره شکلی از قرن دوازدهم میلادی مشهوراست . غزنین یا غزنی  در قدیم مرکز زابلستان و شهری بزرگ و ولایت وسیعی در خراسان بوده، و از جملهٔ آبادترین و زیباترین شهرهای آسیا به حساب می آمده است. این شهر هزار باب مدرسه داشته‌است، و دانشمندان بسیاری از غزنین برخاسته‌اند.
این شهر درتاریخ گذشته ی خود مهد شاعران معروفی چون سنایی غزنوی عنصری بلخی، فرخی سیستانی، فردوسی طوسی ، عسجدی مروزی، کسایی مروزی و دانشمندان مشهوری چون ابوریحان البیرونی، ستاره شناس وریاض دان معروف بوده است.
ترکیب جمعیتی غزنین:
بنا به گفته مسوولين ذيربط و كتاب ثبت احوال نفوس آمار جمعيتي قرار ذيل مي باشد .
غزنین شامل 10 فیصد از مردم تاجک – 43 فیصد مردم پشتون – 45 فیصد مردم هزاره – 2 فیصد هندو می باشد .
این آمار ، آمار کل ولایت غزنی می باشد  ولی آمار خود شهر غزنی ظاهرا متفاوت به نظر می رسد .

غزنی

مکان های دیدنی شهر غزنین عبارت اند از :
1 ارگ غزنین
2 مناره های غزنین
3 قصر سلطان مسعود غزنوی
4 مقبرهٔ سبکتگین٬ بنیان‌گذار دودمان غزنوی
5 مقبرهٔ سلطان محمود غزنوی
6  مقبرهٔ سنایی غزنوی
7  تپه سردار
مکانهای دیدنی  تاریخی دورهٔ غزنوی
1 باغ پیروزی: باغی که محل نشاط ود تفریح و هم چنین انجام تشریفات رسمی زمان غزنویان، خصوصاً سلطان مسعود غزنوی بوده‌است. مقبرهٔ سلطان محمود نیز بر طبق وصیت خودش در آن باغ می باشد .
2 باغ صدهزار یا باغ صدهزاره
3 باغ محمودی: باغی که در زمان سلاطین غزنوی محل نشاط و تفریح آنان بوده‌است.
4 باغ هزاردرخت: باغی ساختهٔ سلطان محمود
غزنی پایتخت فرهنگی جهان اسلام 
با این وصف درنوامبرسال ۲۰۰۷ میلادی، طی نشستی درشهرطرابلس کشورلیبیا، نامزدی غزنی را به عنوان مرکزتمدن کشورهای اسلامی یا پیتخت فرهنگی جهان اسلام ، درسال ۲۰۱۳ میلادی، تایید نمودند.
گفتنی است که در فهرست پیشنهادی افغانستان درنشست طرابلس، دو ولایت غزنی و هرات پیشکش شده بود که نامزدی غزنی، مورد تایید اجلاس قرارگرفت.
آقاي حيات الله نوراني يك تن از اساتيد معارف ولايت غزني مي گويد : در جوزا 1389 سید مخدوم رهین وزیر اطلاعات و فرهنگ افغانستان طی سفر که در ولایت غزنی داشته بود  به مردم وعده کرد که طرح های زیاد در رابطه به اعمار مجدد ولایت غزنی روی دست دارد و به کمک مردم این ولایت تطبیق خواهد شد .
حالا این سوال برزبان ها است که جداازگذشته ی فرهنگی این شهر، لقب مرکز تمدن کشورهای اسلامی برای عزنی امروزی – شهری که درحال حاضرنه تنها کمترین امکانات ندارد؛ بلکه با چالشهای جدی ازناحیه امنیت پایدار ، برای شهروندانش، ربرو  است پلان خدمات شهری مانند کمبود آب صحی، آبرسانی وکانالیزاسیون،  برق، حمل ونقل، راه ومواصلات، میدان هوایی وازاین قبیل دست وگریبان است – چه معنایی خواهد داشت؟
براستی آیا غزنی در سال 2013 پایتخت تمدن کشور های اسلامی می شود ؟ تا چه اندازه دولت مسئولین زیربط زمینه را برای این کار فراهم کرده است چرا در این قسمت تا حالا کاری قابل توجه صورت نگرفته است  چرا بعضی ها از مطرح شدن عظمت این شهر هراس و واهمه دارد  آنها چه کسانی هستند برای چه این کار را می کنند ؟ این سوالهای است که برای یسیار از غزنوی ها بی پاسخ مانده است  واین سوالهای رنگا رنگ روی اعصاب غزنوی ها راه رفته وآنها را بیش از وقت دیگر خسته کرده است . تبلور این ذهنیات را می تواند در نظرات شروندان غزنی جستجو کرد .
تعدادید از شهروندان غزنی می گویند : به پاس عظمت که ولایت غزنی دارد و هر چند هم داغ دار و نیمه ویرانه – هنوز هم مایه افتخار جهان اسلام است و در سال 2013 پایتخت تمدن جهان اسلام خواهند بود .
اما باز محمد یکی از شهروندان و دكاندار كلاه سبز  غزنی درحالی  که نامزدی غزنی بعنوان مرکزتمدن کشورهای اسلامی را حق مسلم آن می داند، مدعی است : که کاری برای غزنی ۲۰۱۳ صورت نگرفته  است . او مي گوید حتی اسفالت بعضي جاده هاي مركز ولايت که یکی از ساده ترین کار است صورت نگرفته است این کم کاری قابل توجیه نیست .
تعداد دیگری ازساكنان  این شهر نیز، نگرانی مشابهی را مطرح می کنند. آنان مي گويند : با آنكه مقامات دولتي هميشه به رسانه ها مي گويند كه ما تدابير لازم را براي تعمیر ونگهداری آثار تاريخي روي دست داريم و یا داشتيم . اما حقيقت اين است كه هم اكنون نيز بسیاری از اثار تاريخی بخاطر برف باري هاي اخير فرو ریخته و بكلي تخريب شده است . كه از جمله جنوب شهر كهنه كه در مستان 1390 فرو ریخت که بعدا مسولین مجبور شدند آثار تاریخ آن را انکار نمایند . بگویند الاغ ما از بیخ دم نداشت .

غزنی

برات مجاهد و ريگشه وان در این شهر مي گويند : در اين اواخر تعدادی محدود جاده هاي مركز ولايت بصورت پخته ساخته شده و ما خوشحال مي باشيم و آنها مي خواهند تمام جاده ها به شكل پخته ساخته شود و زمينه رفا و آسايش براي مردم شهر  بشتر فراهم شود و غزني آباد باشد .
بسم الله يك تن از دست فروشان مي گويد : اگر دولت اين مقدار كاري كه تا حالا انجام داده اند اين را بازسازي بنامند كه سخت در اشتباه است .
بخت محمد كه از ولسوالي اندر و باشنده فعلي غزني و مشغول بنجاره فروشي است او مي گويد : ما چندين بار از رسانه هاي صوتي و تصويري شنده ايم كه ولايت غزني در سال 2013 پايتخت فرهنگی جهان اسلام مي شود .  اما با اين كار هاي كه دولت تا حالا انجام داده کاری عادی خود ولایت را هم انجام نداده است  واقعا كم کاری است و هچنان وقت نيز بسيار كم مانده است. بعید بنظر می رسد که تا آن زمان آمادگی لازم صورت بگیرد . فکر کنم هستند کسانی که نمی خواهند غزنی به افتخارت گذشته اش دست پیدا کننند .
عبدالبصير تاكسي وان منطقه مسجد ونیز یکی از چاي فروشاني غزني مي گويد : ما از بازسازي كه صورت گرفته نسبتا رازي هستيم . اما بنا به بوديجه كه در دست رس مقامات دولتي قرار داشته  كار انجام نشده است . او مي گويد كاري كه تا حالا به چشم ديده مي شود ساخت چند پارك و چند پل و پلچك است  جون ما مردم بد بختی زیاد کشیده ایم می گویم همین مقدارش هم نعمت است . ولی در حقیقت کار اساسی صورت نگرفته است .
محمود يكي از دست فروشان چوك فروخي مي گويد : غزني در اين اواخر هياهوي زياد راه افتاده است او مي گويد نظر به باقي ولايات افغانستان بوديحه كه به ولايت غزني اختصاص داده شده بود شايد درصدي بسيار كم اش هم مصرف نشده باشد .
خواستم گذارش خود را با عکس های تازه از جا هاي تاريخي غزني و مختصر گزارش و تصاوير تهيه نماييم اما مقامات با ما همكاري نكردند . ومانع از کار ما شدند . در این کشوری نفرین شده هر کس در هر پست مقام  ریس جهمور خود است  به حرف کسی اهمیت نمی دهند  هنوز که هنوز است واژه گزارش تهیه خبر  برای شان نا مانوس است  . اجازه دادن گذارش بماند اگر جان خود را براحتی از دستش خلاص کرده باشی بسیار هنر کرده ای .
در برگشت سري به داخل اولين مسجد جامع شهر غزني زديم با محترم حاجي ابراهم مدير اداري اين مسجد هم كلام شديم .
آنها در مورد  مسجد جامع شهر كهنه غزني معلومات مختصر ارائه داشتند  مدير ابراهم گفت : مسجد جامع شهر كهنه غزني 900 سال قبل ساخته شده و اولين مسجد در غزني می باشد . گفته مي شود كه در  زمان سلطان محمود ساخته و بعضي ها مي گويند كه بعد از دوره سلطان محمود ساخته شده است . شاید كه از زمان مرگ سلطان محمود 1000 هزار سال گذشته است .
آنان مي گويند : وقتي كه شهر نو غزني در زمان سيد عباس تاسيس شد مردم آهسته آهسته از اينجا نقل مكان كرد. مسجد جامع شهر كهنه غزني بخاطر اينكه خالي نماند فعلا تبدل به مدرسه شده وبه نام دارالحفاظ حضرت انس بن مالك فعاليت دارد  تحت نظر وزارت معارف افغانستان مي باشد .
آنان از بي توجهي مسوولين ذيربط شكايت داشتند كه توجه به اين مسجد ندارد و اين مسجد نيز مانند ساير جا هاي تاريخي غزني تخريب و فرو خواهند ریخت .
آنان مي گويند كه دولت در مورد تعمیر ونگهداری آثار تاريخي بي توجه هستند و در اين اواخر بالا حصار غزني بعضا فرو ریخته و تخريب شده است . مسير بالا حصار غزني خامه بوده و عبور مرور به مشكل صورت مي گیرد .
با این وصف براستی آیا در سال 2013 و تا آنزمان غزنی اسباب بزرگی را آماده خواهند کرد ؟ وآیا غزنی رسما به القاب مركز تمدن كشور هاي اسلامي یا پایتخت فرهنگی جهان اسلام مزین خواهند گشت يا خير ؟  
برای پاسخ به این سوال تا آن زمان باید منتظر ماند  گذشت زمان به پرسش های پیدا و پنهان شما پاسخ خواهند داد  . با این اميد که این سفر نامه واین گزارش مورد توجه شما عزيزان قرار گرفته باشد. شما را به خداوند بزرگ می سپاریم . تا آن زمان وگزارش بعدی  التماس دعا خدا نگهدار
مومن زاده – مركز ولايت غزني

نوشته شده توسط مدیریت مرکز – مومن زاده

7 دیدگاه برای “سفر نامه غزنی
  1. شنبه 20 اسفند1390 ساعت: 5:55
    tashakor jenabi momin zada aziz gozarishi ghashangi tahya karda bodi .az khandanish lezzat bordam,brayet arzooye mowafagheyat perozi daram shad kam bashi. Farid az Englistan

  2. شنبه 20 اسفند1390 ساعت: 11:47
    اقای مومن زاده سلام . تشکرات فراوان ازین گزارش خوب اما یک چیز را خوب در ذهنت داشته باشی که پشتونها در هر ولایت افغانستان به حساب فی صدی خودرا زیاد تر به حساب می اورد . در خود ولایت غزنی 43 فی صد اشتباه محض است که پشتون باشد . و بیشترین شان سر کاریز است دوستانیکه عزنی رفته میداند .
    اما نفوس هرولسوالیهای پشتون نشین هم خدا شاهد از منطقه حوتقل و انگوری بیشتر نیست و بعض شان به اندازه حوتقل هم نفوس ندارد از جمله ولسوالی گیلان که مرکز شان جنده است . قیاس کن در همه تشکیلات اداری و لایتی افغانستان !!

  3. یکشنبه 21 اسفند1390 ساعت: 13:49
    سلام برار قند مومن زاده جان
    تشكر و سپاس از زحمات نهايت ارزنده تان …..
    واقعا زحمت مي كشي و براي مردم خدمت مي كني
    بابا اين است يك كار درست و حسابي تا حالا نه ديدم كسي را مانند شما كه
    به هر منطقه سفر مي كند گفتني هاي آنجا را براي ما دور از وطن ها مي رساند .
    نه ميدانم چه عرض كنم صرف مي گويم كه بابا دمت گرم واقعا اين گزارش تان حرفه اي بود .
    احمد ياوري از كابل

  4. یکشنبه 21 اسفند1390 ساعت: 13:56
    جناب مومين زاده يك دنيا تشكر از گزارش واقعا خواندني شما !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
    آيا ديگر هم عكس از غزني داري يا نه ؟؟؟؟؟؟؟؟
    اگر داريد با ما شريك سازيد !!!
    با تشكر

  5. یکشنبه 21 اسفند1390 ساعت: 14:24
    برار مؤمين زاده ياد تو باشه كه پشتون ها ام اي سايت را مي خواند
    باز براي تو مشكل جور خاد كنه ياد تو باشه

  6. پنجشنبه 25 اسفند1390 ساعت: 13:39
    مومن زاده جان سلام ، زحماتت را خدا پاداش میده اگه خدایی باشه . وقتی در شهر کهنه غزنی میروی بدان که آنجا خیلی از بزرگان خوابیده که نه وزیر ونه رییسی بوده اند، بلکه همه خادم مردمشان بوده اند و برای خدا گره از کار مردم می گشودند و نام شان پا برجاست اگر کمی دقت بکنی به این گفته ام میرسی .مثل جوی شاه کامل،تپه شاه غازی ابدال، تپه میر وزیر یا تپه میری، مسجد اتاق شاه که مصطلح به تاقی شا است و دیگران . حال که زحمت میکشی این بزرگواران را هم به مردم شان معرفی کن . اگه به بن بست رسیدی آدرس شانرا از آیت الله حکیم صمدی بگیر . والسلام موفق باشی .

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*