هزاره‌های خاوری خود را هزاره می‌دانند (9)

هزاره‌های خاوری خود را هزاره می‌دانند (9)FB_IMG_1587041910895

بیشتر هزاره‌های خاوری خود را هزاره می‌دانند؛ اما افغانی نمی‌دانند.(آنان بدون شک افغانی نیستند. آنان شهروندان ایران‌اند و بخشی بزرگی از آنان مانند «ایل هزاره» از بومیان خراسان‌اند و پیش از تشکیل افغانستان امروزی در خراسان زندگی می‌کردند.) آنان به این باورند که خاوری‌ها و ایل هزاره‌های خراسان زیرمجموعة قوم هزاره‌اند. آنان خود را از بومیان خراسان و ایران می‌دانند و به این باورند که هزاره‌ها در گذشته از خراسان ایران تا بدخشان، هزارستان، کشمیر، سند، قندهار و زابل پراکنده بوده‌اند. آنان از جایی به خراسان مهاجر نشده‌اند و از بومیان‌اند؛ اما در گذر زمان عده‌ای از هزاره‌های افغانستان بر این بومیان افزوده شده‌اند که آنان نیز اکنون خاوری خوانده می‌شوند. در زیر نظر گروهی از آنان که در «گروه تلگرامی فرهنگ خاوری‌ها» آمده است، آورده می‌شود:
«اگر در شرق ایران زندگی می‌کنید به احتمال زیاد در روستاها و شهرهای استان خراسان با قوم خاوری برخورد کرده‌اید و متوجه چشم‌های بادامی آن‌ها مانند (نژادهای زردپوست آسیا) شده‌اید.
شاید برای بار اول از روی ناآگاهی و عدم اطلاع آن‌ها را با افغانستانی‌ها اشتباه گرفته باشید. در حالی که این قوم از نظر سیاسی، ملیتی کاملاً ایرانی دارند و زبان آن‌ها فارسی است و آن هم فارسی فاخری که یکی از دلایلی است که نشان می‌دهد این قوم مدت‌ها در ایران سکونت داشته‌اند .
دربارة پیشینة این قوم (خاوری‌ها) و ارتباط آن‌ها با افغانی‌ها و هزاره‌ها باید گفت که اولاً خاوری‌ها یکی از زیرشاخه‌های قوم هزاره‌اند و هزاره‌ها حتی قبل از حملة اسکندر به آسیای‌میانه در خراسان قدیم سکونت داشتند .
دودیگر، در افغانستان اقوام زیادی زندگی می‌کنند که یکی از آن‌ها قوم افغان است. اقوام دیگری مثل هزاره‌ها هم در افغانستان وجود دارند. نباید نام یک قوم را بر تمام اقوام یک ملیت گذاشت. مثلاً نباید به تمام مردم ایران گفت آذری! پس همین طور به تمام مردم افغانستان نباید گفت افغانی، چون نژاد و قومیت همة آن‌ها افغانی نیستند.
سه دیگر، تا حدود دوصد سال پیش، یعنی در زمان قاجارها، کشوری به نام افغانستان وجود نداشت. قوم هزاره از زمان اسکندر در خراسان بزرگ زندگی می‌کردند تا این که مرز سیاسی ایران و افغانستان باعث شد تا قسمتی از قوم هزاره در ایران و قسمتی از قوم هزاره در افغانستان باشند. این که می‌گویند هزاره‌های ایران صد سال پیش به ایران آمدند، کاملاً غلط است؛ زیرا که طبق مشاهدات عینی مردم‌نگاری‌ها به وضوح مشاهده می‌شود که چندین نسل از هزاره‌ها در ایران سکونت داشته‌اند. شاید عدة بسیار کمی که یک قرن پیش از دست حاکم ظالم زمان خود (عبدالرحمان) به ایران کوچیده‌اند، باعث این شبهه شده باشند .
در نتیجه خاوری‌ها، افغانستانی نیستند. مثل ترکمن‌های ایران که ترکمنستانی نیستند؛ ولی نژاد و قومیت آن‌ها در مرزهای سیاسی تقسیم شده است. ملیتی مطابق با ناحیة سیاسی که در آن قرار گرفتند، دارند. اطلاق لفظ ملیتی بر یک قوم کار درستی نیست. مثلاً نباید بگوییم که قوم خاوری، افغانستانی است، قوم فارس، ایرانی است و قوم بلوچ، پاکستانی است؛ زیرا که افغانستان، ایران و پاکستان همه به مفهوم ملیت هستند نه یک قوم، زیرا در سایة یک پرچم و ملیت اقوام زیادی زندگی می‌کنند که آن قوم و نژاد شاید در کشور دیگری هم باشند .
خاوری‌ها یکی از اقوام ایرانی، از دوران ساسانیان در خراسان قدیم (از شرق دامغان و شاه‌رود گرفته تا افغانستان، تاجیکستان و کوه‌های پامیر) پراکنده بوده‌اند. بنا به قولی آن‌ها در زمان شاه عباس صفوی، مذهب شیعه را پذیرفته‌اند. به قولی دیگر این مذهب در میان مردم هزاره‌ به قرن اول هجری برمی‌گردد. به سبب همین مذهب، فشارها و تبعیض‌های زیادی به آنان وارد شده است. به طوری که تحت همین فشارها طی سه دورة زمانی (حکومت نادرشاه، ناصرالدین شاه و رضاشاه) و نیز در زمان عبدالرحمان خان بخشی از آن‌ها به پاکستان کوچانیده شدند و بخشی نیز به وطن اصلی خود، ایران مهاجرت کردند و در شهرهای فریمان، مشهد، تربت جام، سرخس، چناران، کلات‌نادری که امروزه مرکز تجمع اصلی خاوری‌هایند و شهرهای دیگر ایران مانند بجنورد، تربت حیدریه، تهران، ساری، قائم‌شهر، آمل و… نیز محله‌ها و روستاهایی به‌نام خاوری‌ها هستند، باشنده شدند.»
پانوشت
– متن بالا نوشتة من نیست. از گروه تلگرامی فرهنگ خاوری‌ها گرفته شده است. این متن، نگاه بخش بزرگی از خاوری‌های هزاره را نسبت به هویت تاریخی، ملیت، هزاره بودن و دغدغه‌های تباری نشان می‌دهد.
– گروه تلگرامی خاوری‌ها:
کانال فرهنگ خاوری‌ها: http://t.me/khavareha



پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*