بنام خدا

بررسی تاریخی ریشه های واقعه عاشورا

گرنداری دین به عالم لا اقل آزاد باش **** که این کلام نغز می باشد زگفتار حسین

دوستان خوب جهان مجازی سلام ، فرا رسیدن ماه محرم و ایام عزاداری سالار شهیدان امام حسین^(ع)و یاران و فرزندانش بر شما و همه ای شیعیان تسلیت باد ! چنانچه میدانید رحلت ناگهانی مرحوم ابوی همچون زلزله ای ویرانگری تمام ارکان زندگی من و خانواده ام را سخت تکان داد طوریکه تا هنوز پس لرزه های آن باقیست ! بخصوص برای بنده بیش از همه دشوار و طاقت فرسا بود و همین مسأله باعث شد مدتی از دنیای شما دوستان خوب بدور مانده و نتوانم مطالب پیشین در مورد معرفی منطقه داوود را ادامه داده و یا مطلبی دیگری را بر نوشته های پیشینم بیفزایم .

بین الحرمین

فرارسیدن ماه خونین محرم و ایام عزاداری امام حسین^(ع) نیروی از دست رفته را باز آورد و بر آن شدم که به همین بهانه و با استعانت از روح عظیم و ملکوتی سالار شهیدان ، مطالبی مختصری را در مورد بررسی و ریشه یابی تاریخی حادثة خونین عاشورا به نگارش درآورم تا هم اجری و مزدی معنوی را کمائی نموده و هم آغاز مبارکی باشد بر ورود مجدد به دنیای مجازی و هم امید است که دوستان با شناخت بیشتر آن امام شهید بیش از پیش به زوایای تاریک این واقعه ای جانسوز پی برده و درس و عبرتی باشد برای شناخت بیشتر از یزید تاریخی و یزیدیان جهان کنونی ! و نیز بدنبال فرا گیری درس فداکاری ، آزادگی و جوانمردی از این قیام و نهضت بی مانند ! این نوشته قرار بود در اولین روزهای محرم نشر شود که بدلائلی به تأخیر افتاد .

چرا و چگونه واقعه ای خونین عاشورا به وجود آمد ؟

در پاسخ به این پرسش لازم است به بررسی این حادثة جانسوز و خونین پرداخته و ریشه های تاریخی آن را مورد کنکاش و جستجو قرار دهیم . برای نیل به این مقصد پس از دقت و بررسی تاریخ اسلام می توان به شرح زیر به ریشه یابی آن پرداخته مطالب لازم در این مورد را این گونه دسته بندی نمود تا بیتوانیم زوایای کمتر شناخته شده ای این واقعه ای عظیم را بهتر و بیشتر به شناسائی بگیریم :

الف – ریشه های دور :

بدون تردید نمی توان رقابت و تضاد تاریخی دو خاندان مهم قریش ( بنی هاشم و بنی امیه ) را در ظهور این کشتار ظالمانه و بی مانند نادیده گرفت ! بد نیست بدانیم که پیش از ظهور آیین اسلام در شبه جزیره ای عربستان نه حکومت مستقل و متمرکزی حاکمیت داشت و نه دین واحدی وجود داشت در حقیقت این شبه جزیره از نداشتن دولت متمرکز و نیز نظام شرک و چند خدائی در رنج بود . فقر ، بیسوادی ، تعصب کور و خشک قبیله ای ، شرک و بت پرستی ، زنده بگور کردن دختران و... سنت آبائی و اجدادی این مردم را تشکیل میداد طوریکه تمام شئون زندگی مردم از آن به شدت متأثر شده بود که قرآن کریم به ظرافت و زیبائی تمام از این دوران به « عصر جاهلیت » یا د میکند ! در چنین فضائی تنها کسانی که از وضع موجود سود کامل میبردند کاهنان ، اشراف و ثروتمندان بودند ؛ کاهنان و اشراف تنها کسانی بودند که در یک تقابل و تعامل دو سویه از حاکمیت نظام شرک و چند خدائی بهره ای فروان عاید شان می شد . زیرا کاهنان مبلّغ و مروّج نظام دینی و آیینی مردم و جامعه بوده و بر حفظ وضع موجود می کوشیدند و آن را اراده ای خدایان و تقدیر ایشان قلمداد می کردند و هرگونه تغیر در وضع موجود را خلاف خواست خدایان می دانستند ! و این همان چیزی بود که اشراف لازم داشتند تا منافع نامشروع شان همچنان ثابت و پایدار باقی بماند و از آن طرف اشراف کاملاً خواسته های کاهنان را برآورده نموده و در خفا هم کاسه ای هم بودند .

خاندان های حکومت گر :

جای خالی دولت و حکومت را که ضرورت ونیاز هر جامعه ای است در جامعه ای جاهلی عربی ، قبیله ای بزرگ قریش پر کرده بود طوریکه تمام اعراب حاکمیت خود خوانده ایشان را خواسته یا ناخواسته پذیرفته و به آن گردن نهاده بودند ، در میان قریش هم این حاکمیت به شکل سنتی از گذشته های دور تقسیم شده بود طوریکه میتوان از خاندان های حاکم بر قریش و شهر مکّه به خاندان های حاکم یا حکومتگر تعبیر کرد .

در این میان دو خاندان برزگ« بنی هاشم » و« بنی امیّه » از خاندان های بودند که هر کدام در میان قریش و اعراب از قداست و احترام خاص و ویژه ای برخودار بودند که میتوان به نحوی با توجه به قدرت و قداست این دو خاندان آنها را حاکمان واقعی اعراب ، قریش و شهر مکه دانست ! همین رقابت بر سر بدست آوری مقام بالاتر ووالاتر و قدرت تک خاندانی در میان این دو خاندان که از یک نژاد اند ریشه ای تاریخی دارد ، داستان اسطوره ای تولد برادر های دوقلو بنام هاشم و امیه نقطه ای آغازین این رقابت قلمداد شده است ؛ گویند : این دو برادر همزاد از ناحیه ای کتف به هم چسپیده بودند و جدا سازی آندو توسط کاهن یا جادوگر قبیله با کارد و خونریزی صورت گرفت که بر اثر آن و... پیشگوئی کاهن مبنی بر اینکه فرزندان این دو خاندان تا آخر روزگار به رقابت و خونریزی خواهند پرداخت و... !؟

از آن پس فراز های زیادی از تاریخ این دو خاندان حاکی از رقابت شدید آندو بر سر قدرت یابی بیشتر از رقیب اش بوده است ، تنها در یک مورد که قرآن کریم از آن در سوره ای قریش یاد نموده ، طرح تجاری سفر های تابستانی و زمستانی قریش که سبب شهرت و توانمندی بیشتر اقتصادی و در واقع نجات قریش و مردم مکه از فقر و گرسنگی شد ، به نقل تمام تاریخ نگاران توسط هاشم طرح و اجرا شده است و این یکی از موارد برجسته ای است که مقام هاشم و فرزندان او را در تاریخ مکه و عرب بیش از پیش بالا برده است ، از جانب دیگر کلید داری کعبه که در واقع بالاترین مقام به شمار میرفت همواره از آن بنی هاشم بوده است ، این اوج گیری و علو درجه ای بنی هاشم برای رقیب ایشان ( بنی امیه ) هرگز قابل تحمل نبود ! .

رقابت پایدار :

پس از ظهور اسلام ، این رقابت و تضاد تاریخی همچنان و با شدت بیشتر ادامه یافت ، بویژه پس از هجرت رسول اکرم^(ص) وتشکیل نخستین دولت متمرکز در یثریب که از آن پس به « مدینه النبی» شهرت یافت ، کاملاً بنی امیه را در نقطه ای مقابل اسلام قرار داد ؛ به باور بنی امیه که در رأس شان ابو سفیان قرار داشت ، ادعای نبوت توسط رسول خدا^(ص) تنها طرح و توطئه ای تازه ای بنی هاشم قلمداد شد که برای تسلط بیشتر بر ایشان و دیگر اعراب با زرنگی تمام توسط یتیم عبدالله به راه افتاده و اجرا شده است . به همین دلیل بنی امیه تمام تلاش خود را چه بیش از هجرت و چه پس از آن با همکاری دیگر اشراف قریش که منافع نامشروع شان با ظهور اسلام به خطر افتاده بود بکار بستند تا این حرکت آیینی ، انقلابی و اصلاحی را در نطفه خفه نموده و از بین ببرند ، در جنگ های بدر ، اُحد و خندق بزرگان و پهلوانان نامی از این دو خاندان ( بنی هاشم و بنی امیه ) در راه اهداف شان به خاک افتادند . شدت رقابت و تضاد به حدی بود که همسر ابوسفیان ( مادر معاویه ) در جریان جنگ اُحد پس از پیروزی ، سینه ای حمزه هاشمی عموی رسول خدا^(ص)را درید و جگر اش را درآورده به دندان کشید که از آن ببعد به هند جگرخوار مشهور شد !! . اما پس از فتح مکه رسول خدا ^(ص) با بزرگواری تمام همگان و از جمله سران بنی امیه و بخصوص ابوسفیان را بخشید و فرمود : « ... اذهبوا انتم طلقا ... !!؟» گرچه ابوسفیان با اسلام ظاهری اش در برابر قدرت بی مانند اسلام و پیامبراکرم^(ص) در واقع تسلیم شد ، ولی بزرگواری پیامبر^(ص) هم از شدت آن تضاد نکاست بلکه تنها همچون آتش زیر خاکستر در درون بنی امیه باقی ماند که هرگز برای بدست آوردن قدرت و حکومت آنی از پای ننشستند .

ب- ریشه های نزدیک :

جداسازی حکومت از امامت :

در نخستین لحظه های پس از رحلت رسول خدا^(ص) هنگامیکه بنی هاشم و اهلبیت^(ع) مشغول غسل و مراسم تکفین و تدفین پیامبر^(ص)بودند ، جماعتی از انصار در سقیفه بنی ساعده جمع شدند و موجی را برای دست یابی به قدرت ایجاد کردند که دیگران سوار آن شده و از آن بهره ای کامل بردند اشخاصی در رأس قدرت قرار گرفتند که از خاندان های دون پایه ای قریش همچون «تیم» و« عدی» بودند ، با طراحی توطئه ای بی مانندی ، بنی هاشم از قدرت کنار گذاشته شد و به گفته خلیفه دوم در یک حرکت فلته ( ناگهانی) با خلیفه اول بیعت شد ! با این حرکت امامت منصوص از جانب رسول اکرم^(ص)که در 72 یا 76 روز در « یوم الغدیر » به دستور خداوند ابلاغ شده بود به کنار نهاده شد و بقول خلیفه دوم « ... عرب نمی توانست تحمل کند که نبوت و امامت در یک خاندان متمرکز باشد و... !!» از طرفی چون بنی امیه هنوز در بایکوت سیاسی از جانب پیامبر^(ص) قرار داشتند نمی توانستند ادعای برای قدرت یابی داشته باشند ، گرچه ابوسفیان بزرگ ایشان به علی^(ع) پیشنهاد کرد که اگر او بخواهد برای باز پس گیری حق اش مدینه را پر از سپاهی خواهد کرد ولی از آن چنان بوی توطئه ای آشکاری به مشام می رسید که در چنان صورت از اصل اسلام اثری باقی نمی ماند ! لذا علی^(ع) آن را نپذیرفت .

انکار فضائل اهلبیت^(ع):

بدنبال کودتای سفید در« سقیفه » و قدرت یابی دیگران بجای بنی هاشم و غصب حق علی^(ع)، با وجود تلاش های بسیار اهلبیت^(ع) و شیعیان علی^(ع) همچون ابوذر ، سلمان فارسی ، عمار یاسر ، مقداد و... سرانجام علی^(ع) و طرفدارانش وادار به تسلیم شدند و به ناچار امام علی^(ع)دوران سکوت و خانه نشینی را آغاز کرد ! دوره ای که امام در باره ای آن می گوید : « ... همچون کسی که خار درچشم و استخوان در گلو داشته باشد ناچار به سکوت شدم و دیدم که چگونه دیگران میراثم را به یغما می برند و... !!» .

در چنین شرایطی که نظام سلطه مشروعیت حاکمیت شان با وجود فضائل اهلبیت^(ع) و امام علی^(ع) شدیداً زیر سؤال رفته بود دست به توطئه تازه ای زدند و آن منع «کتابت حدیث »بود . خلیفه دوم به بهانه ای اینکه ممکن است احادیث رسول خدا^(ص) با آیات قرآن مخلوط شده و قرآن هم همچون دیگر کتب آسمانی دچار تحریف شود ، نقل و نگارش احادیث را به شدّت منع کرد و طی بخشنامه ای به تمام فرمانداران از آنها خواست که بطور کامل از نقل و نگارش احادیث جلوگیری کنند . اجرای این طرح که تا اواخر قرن اول هجری (تا زمان حکومت عمر بن عبدالعزیز اموی) ادامه یافت ضایعه ای جبران ناپذیری را بدنبال داشت .

مسلماً هدف از این طرح آن نبود که خلیفه دوم در بخشنامه اش نگاشته بود ، بلکه در پس این طرح هدف بسیار مهم دیگری نهفته بود که خلیفه را وادار به راه اندازی و اجرای آن کرد ! و آن چیزی جز انکار فضائل اهلبیت^(ع) و امام علی^(ع)و به نسیان سپاری و حذف آن از اذهان مردم نبود ، زیرا بیشترین قسمت احادیث رسول خدا^(ص) به فضائل امام و اهلبیت^(ع) اختصاص یافته بود که حضرت در مناسبت ها و زمان های متفاوت آنها را بیان فرموده بود . نتیجه اینکه اگر این فضائل نقل و نگارش نیابد به مرور زمان مردم همه چیز را به طاق نسیان سپرده و دیگر کسی از روز غدیر و حق علی^(ع) یادی نکرده و غصب آن هم به فراموشی سپرده شده و تاریخ حکومت ایشان را قانونی وشرعی به آینده گان معرفی خواهدکرد ! بدون تردید این طرح هم خوب عملی شد و هم ظاهرا نتیجه داد اما تاریخ هرگز موفق نشد که « یوم الغدیر» را انکار کند .

شکست بایکوت سیاسی بنی امیه ! :

به خوبی روشن نیست که چرا خلفا در همان آغازین روز های فتوحات ، افرادی از بنی امیه را به کار گرفته و کارگزار خویش قرار دادند!؟ چنین تصمیم خطرناکی شکست کامل بایکوت سیاسی باند طلقا و بازگشت بنی امیه به قدرت را در پی داشت ! به سفارش عمر ، خلیفه اول پذیرفت که فرزندان ابوسفیان را به کار گیرد و هردو را به شام اعزام کند پس از فتح شام یزید و معاویه فرزندان ابوسفیان از جمله کارگزاران خلفا قرار گرفتند و خلیفه دوم در برابر آنها سیاست متفاوت با دیگر کارگزارانش را در پیش گرفت ، طوریکه در سفر به شام و بیت المقدس جلال و شکوه دربار معاویه را شخصاً مشاهده کرد اما همه ای خطا ها ، اسراف ، تجمل گرائی و خیانت او در استفاده بی رویه و غیر قانونی از بیت المال را نادیده گرفت نه تنها از او بازخواست نکرد بلکه با خنده به او لقب « کسرای عرب » داده و او را فرزند « بزرگ عرب » خواند و... !؟

به نظر میرسد ؛ بکار گیری فرزندان ابوسفیان از سوی خلفا و نادیده انگاری خطا های آنان از سوی خلیفه دوم ریشه در تاریخ دو خاندان دون پایه ای قریش ( تیم و عدی ) دارد که همواره برتری بنی امیه به شکل سنتی از سوی آبا و اجداد دو خلیفه اول و دوم در طول تاریخ قریش پذیرفته شده بود و همین احساس برتری با وجود شکست بنی امیه از اسلام و دگرگون شدن قرار داد های سنتی ، باز هم اثر این برتری در ژن و خون خلفا جاری و ساری بود وگرنه دلیلی ندارد که خلفا در اوج قدرت ، دشمنان به حاشیه رانده شده ای اسلام را در قدرت سهیم نموده و هرگونه زمینه ای رشد آنان را بطور کامل فراهم کنند !! .

قدرت یابی بنی امیه :

چینش شورای شش نفره از سوی خلیفه رو به مرگ ( عمرخلیفه دوم) ، طوری بود که بدون تردید فرد مورد نظر او از بنی امیه به خلافت می رسید و او حتی در هنگام مرگ و پس از خودش برای قدرت یابی بنی امیه تلاش میکرد و نقشه می کشید در حقیقت طرح های خلیفه دوم در بازگردانی بنی امیه و شکست بایکوت سیاسی رسول خدا^(ص) از سوی خلیفه زمینه ای سریع بازگشت بنی امیه را برای بدست گیری قدرت کامل و زمام امور تمام جهان اسلام ، کاملاً فراهم کرد ؛ در شورائی کذائی نصب شده از سوی عمر پس از اندکی درگیری لفظی نتیجه همان شد که خلیفه دوم میخواست یعنی علی^(ع) کاندید نخست ، شرط عبدالرحمن بن عوف مبنی بر عمل بر طبق سیره ای شیخین ( ابوبکر و عمر ) را نپذیرفت و در مقابل کاندید دوم عثمان اموی فوراً این شرط را پذیرفته و به خلافت رسید .

آغاز خلافت عثمان اموی در واقع باز گشت کامل بنی امیه به قدرت و بدست گیری زمام امور مسلمانان بود ، همان چیزی که ابوسفیان سالها انتظار اش را کشیده بود و برای آن لحظه شماری میکرد ، وی که در فتح مکه ناچار تسلیم شد و به ظاهر اسلام آورد اما کفر باطنی اش هرگز از بین نرفت پس از قدرت یابی امویان و شروع خلافت عثمان در جمع امویان چنین گفت : « ... قسم به آن چیزی که ابوسفیان به او عقیده دارد ، نه خدائی است و نه قیامتی ونه حسابی و... حال که قدرت را بدست آورده اید آن را هرگز از دست ندهید و همچون گوی در میان فرزندان امیه دست بدست کنید و... !!؟ » و این درست همان چیزی بود که ابوسفیان ، بزرگ بنی امیه بدنبال اش بود .

عثمان اموی خیلی زود همه ای کارگزاران اش را از بنی امیه انتخاب کرده و دست ایشان را در همه ای امور واز جمله در استفاده نامشروع و غیر قانونی از بیت المال کاملاً بازگذاشت . در همین دوران معاویه زمام ولایت تمام سرزمین شام را بدست آورده وکاملاً موقعیت اش را استحکام بخشید و... خلیفه سوم که خود از بنی امیه بود در واقع حکومت را خاندانی نموده و بدعت های بسیاری را در دین ایجاد کرد تا جای که داد عایشه ام المؤمنین همسر رسول خدا^(ص) و دختر خلیفه اول به آسمان رفت و با گفتن « ... بکشید این نعثل را ... » نخستین کسی بود که فرمان قتل او را صادر کرد ! خیلی زود کاسه ای صبر مسلمانان از خیانت ها و ظلم های کارگزاران اموی ، خلیفه سوم لبریز شده و برای داد خواهی به مدینه نزد خلیفه هجوم آوردند ، با وساطت امام علی^(ع) غائله خاتمه یافت ومردم مصر و عراق عازم سرزمین های شان شدند که با توطئه مروان مشاور اول خلیفه و افشای آن مبنی بر صدور فرمان قتل سران شورش ، همگان به مدینه بازگشته خانه عثمان را محاصره کردند ، سرانجام این شورش با کشته شدن عثمان خاتمه یافت و مردم با امام علی^(ع) بیعت کردند .

آغاز خلافت اموی :

از مهم ترین ریشه های نزدیک واقعه عاشورا ، قدرت یابی سریع معاویه است که بدنبال شهادت امام علی^(ع) و پس از صلح امام حسن^(ع) حاصل آمد و با قدرت یابی بلامنازع معاویه ، خلافت اموی بنیانگذاری شد . عصر خلافت معاویه از سیاه ترین دوره های تاریخ اسلام به شمار میرود ، زیرا به اعتراف بسیاری از تاریخ نگاران و دانشمندان اهل سنت وی خلافت اسلامی را به بیراهه کشانده و با ولیعهدی فرزندش یزید عملاً آن را به سلطنت تبدیل کرد ! وی چنان بدعت های آشکاری را در دین پدید آورد که به جرأت میتوان گفت : با عملکرد های او تنها پوسته ای از اسلام باقی ماند و او آن گونه که می خواست «اسلام اموی» را بجای «اسلام محمدی» بر مسلمانان تحمیل نموده و اصحاب معترض را به شکل های مختلف به کام مرگ فرستاد تا صدای مخالف در برابر اش باقی نماند . وی طی فرمانی لعن و سب علی^(ع)را همگانی و سراسری کرد طوریکه آن عمل زشت و ناپسند جز از نماز مردم قرار گرفت ! معاویه چنین دستور داد : « ... کاری کنید که نوزادان با لعن علی^(ع) متولد ، کودکان با لعن او جوان ، جوانان با سب او پیر و پیران با سب ابوتراب بیمیرند !!؟ » با چنین کینه ای دیرینه از زاده ای ابوسفیان اموی ، راه اندازی حادثه ای خونین عاشورا بدست فرزند اش یزید چندان هم دور از انتظار نبود !! در این عصر تاریک و خفقان زا مردم آن گونه خو گرفتند و تربیت شدند که معاویه می خواست .

معاویه کوشید که با رنگ و لعاب دینی دادن به کارکردش ، کاری کند که همگان به اسلام ایمان آورند که او می خواست در همین راستا وی به خوبی موفق شد اندیشه ای« جبرگرائی » را با کمک عده ای از فقهای درباری پی ریزی نموده و در جامعه گسترش دهد ، اندیشه ای که بعد ها پایه و اساس عقاید « اسلام اموی » قرار گرفت و« اسلام نبوی » را تقریباً کنار زده و بکلی به حاشیه راند ، این اندیشه جدید که کاملاً در راستای اهداف معاویه حرکت میکرد و طبق خواست خودش طرح ریزی شده بود ، چنان در جامعه گسترش یافت که تقریباً یکی از پایه های اساسی عقائد شاخه ای عظیم از مسلمانان قرار گرفت و متأسفانه تا امروز قشر زیادی از مسلمانان هنوز بر آن باور دارند ، همین اندیشه در جانشینی یزید خیلی کاربرد داشت زیرا همگان بر این باور بودند که مسأله ای جانشینی یزید «تقدیر الهی» است و باید همگان بر آن گردن نهند ! اندیشه ای که بعد ها و در طول تاریخ مورد استفاده «اسلام درباری» قرار گرفت و علمای درباری نیز توانستند با استفاده از احادیث جعلی برای آن ریشه و اصل شرعی بترا شند ! .

بدون تردید وی بنیانگذار سیاست فریب و نیرنگ «ماکیاولی» است که خودش به صراحت می گفت : « ... هدف وسیله را توجیه میکند و برای رسیدن به حکومت هر عملکردی جایز ومباح است و... ! » همین سیاست دروغ و فریب معاویه بود که با استفاده از مثلث شوم « زر ، زور و تزویر » برای یزید از مردم بیعت گرفت و او را پس از خودش بر گرده ای مردم سوار کرد ! دیگر سیاست موفق معاویه پاکسازی فضائل بنی هاشم و اهلبیت^(ع) بخصوص علی^(ع) از اذهان مردم بود و بجای آن جعل حدیث و فضائل تراشی دروغین برای دیگران بخصوص خلیفه سوم عثمان اموی ، در این راستا آنقدر افراط شد که خود معاویه طی بخشنامه ای به فرمانداران شهر ها نوشت : احادیث در فضیلت عثمان دیگر بس است پس از این برای دیگر خلفا ، خودش و خاندان اموی حدیث بسازند و در این راستا هر قدر لازم باشد از بیت المال خرج کنند !؟ .

مرگ معاویه و حاکمیت یزید :

سرانجام فعالیت های آنچنانی معاویه به بار نشست و زمینه حاکمیت یزید کاملاً فراهم شد حاکمیت که کسی حق مخالفت با او را نداشت چون ابن عمر حدیثی را جعل نموده بود که به نقل از رسول خدا^(ص) : «که هر کس بر علیه حاکم زمان خودش قیام کند و بخواهد« شق عصائی» مسلمین نماید و در جامعه تفرقه ایجاد کند باید کشته شود و نابود گردد ! » از طرفی با نقلی حدیث دیگر که قیام بر علیه حاکم ولو جایر، جابر ، فاسق ، ظالم و ... جایز نیست ، زیرا که جماعت بر هم می خورد ! اندیشه ای با « جماعت » بودن آنقدر تبلیغ شد که تا کنون یکی از پایه های اندیشه ای برخی فرق اسلامی قرار گرفته است ! کلمه ای که برای نخستین بار پس از صلح امام حسن^(ع) توسط دستگاه معاویه مطرح گردید ، وی آن سال را « عام الجماعه » نام نهاد و بعد ها بخوبی از آن تبلیغ و ترویج شده و بخوبی در جامعه و میان مردم جا افتاد .

در زمان یزید همین اندیشه ها که اساس اسلام اموی را تشکیل میداد کاربردی خوبی یافت زیرا حتی در سرکوب قیام و نهضت عاشورا به خوبی نتیجه داد ، زیرا بسیاری از کسانی که در جنگ علیه امام حسین^(ع) شرکت داشتند ، او را یاغی ، طاغی و مخالف امیرالمؤمنین یزید و مخالف جماعت به شمار آورده جهاد علیه او را بر خود فرض میدانستند ! همین اندیشه چنان در تار و پود جامعه اسلامی ریشه دوانید که قرن ها پس از فاجعه ای عاشورا نیز مستمسک بسیاری از علمای بزرگ عامه قرار گرفت و آنها در سدد بر آمدند تا معاویه و یزید را تبرئه کنند در پایان این نوشتار برخی از این نظریه ها را بخوانش میگیریم :

· شیخ عبدالقادر گیلانی از رهبران بزرگ صوفیه می گوید : « ... چون خداوند روز عاشورا را روز شهادت برای سبط نبی اش قرار داده پس لازم نیست که در این روز عزاداری شود چون روز رسیدن حسین به کمال مطلق است و... باید این روز را جشن گرفت ... اگر قرار باشد روزی را مسلمانان روز غم و عزاداری قرار دهد بهتر است که این روز « یوم الاثنین » که روز وفات رسول خدا^(ص)و روز وفات ابوبکر است باشد و... ( کتاب غنیه الطالبین ) .

· امام محمد غزالی بنیانگذار اندیشه ای کلامی جدید اهل سنت و از علمای مهم و بزرگ ایشان ، در کتاب « احیأ علوم الدین » می نویسد : ...« ... اینکه یزید قاتل امام بوده باشد ، ثابت نشده ! شاید قاتل واقعی هنگام مرگ توبه کرده باشد ! پس لعن قاتل حسین جایز نیست و... » .

· ابن تیمیه از علمای بزرگ اهل سنت و بنیانگذار اندیشه ای وهابیت با شیوه ای تکذیب وارد شده و در کتاب مهم اش « منهاج السنه » میگوید : «... یزید هرگز دستور کشتن حسین را نداده ... قاتلان مردم عراق بودند بدون اجازه ای یزید ... بر فرض که چنین باشد کشتن او که از کشتار انبیای الهی بالاتر نیست پس سزاوار است که برای انبیا عزاداری شود و... !!؟ »

· ابن قیم جوزی و ذهبی عقیده دارند که برای معاویه باید طلب رحمت کرد و امر یزید را به خدا واگذار کرد تنها خداوند حق دارد در باره ای او قضاوت کند .

· در تلاشی دیگر اصلاً صورت مسأله را پاک کرده اند مثلا در کتاب مهم الطبقات الکبری اصلاً حادثه ای کربلا را حذف کرده اند .

· ابن خلدون و ابن عربی مالکی مینویسند : « و لم یقتل الحسین الّا بسیف جدّه » در واقع حسین^(ع) با شمشیر جداش کشته شد و این گناه هیچ کسی نیست زیرا پیامبر خود فرموده است که هرکس در پی تفرق جماعت باشد باید کشته شود و... !!

· مهم ترین دلیل را تفتازانی آورده که لعن بر یزید جایز نیست اگر چه او مرتکب چنین جنایتی شده باشد ! زیرا اگر او را لعن و سر زنش کنیم « ... تحامیاً عن ان یرتقی الی الاعلی بالاعلی » لازم می آید که این سرزنش و لعن به بالاتر کشانده شود و دامن کسانی را بگیرد که بنی امیه را به قدرت باز گرداندند و از آن ها حمایت نمودند و کسانی که حق منصوص امام علی^(ع)غصب نمودند و ... ! .

نتیجه :

فاجعه ای خونین عاشورا در تاریخ اسلام آنقدر مهم است که نظریه های گوناگون و متفاوتی را در پی داشته است حقیقت آن است که ریشه های تاریخی این واقعه به گذشته های دور برمیگردد پیش از اسلام رقابت شدید دو خاندان حکومتگر از قریش (بنی هاشم و بنی امیه ) در ایجاد این حادثه بی تأثیر نبوده است ، جنگ های صدر اسلام و بخاک افتادن پهلوانان نامی از دو خاندان بر شدت این تضاد افزود ، زیرا هنگامیکه سر مبارک امام را در طشت زرّین جلو یزید قرار دادند وی ضمن خوانش اشعاری خطاب به کشته گان بدر گفت : آسوده بخوابید که انتقام از بنی هاشم گرفته شد و... !؟ واقعه سقیفه و جریانات پدید آمده بدنبال آن همچون منع کتابت حدیث برای جلوگیری از نشر فضائل اهلبیت^{( ع)} حمایت و بکار گیری سران بنی امیه همچون فرزندان ابوسفیان و شکست بایکوت سیاسی رسول خدا^{( ص)} در باره ای ایشان و در رأس قدرت قرار گرفتن عثمان اموی و تثبیت حاکمیت بلا منازع معاویه در شام و عملکرد های ویژه ای وی و... همه ریشه های دور و نزدیک فاجعه ای عاشوراست که هرکدام در پدیداری این فاجعه مؤثر بوده است .

لازم با یاد آوریست که تمام پاورقی و ارجاعات این نبشته از منابع تاریخی اهل سنت بوده که در اصل مقاله موجود است و برای جلوگیری از طول مطلب در سایت فعلاً از نگارش آنها صرف نظر میکنیم .

سالم و پیروز و موفق باشید .

به امید دیدار ............... خرّمی داوودی

مترجم سایت